​het waargebeurde verhaal van een jonge vrouwelijke moordenaar

Michalina Olszanska speelt de rol van Olga Hepnarová, de laatste vrouw die ter dood veroordeeld werd in het Tsjecho-Slowakije van de jaren zeventig. Wij vroegen de actrice hoe het was om zo’n duister personage te spelen.

door Oliver Lunn
|
18 november 2016, 3:35pm

Waarschijnlijk ken je het verhaal van Olga Hepnarová niet - de laatste vrouw die geëxecuteerd werd in Tsjecho-Slowakije. Toen ze nog maar 22 jaar oud was, in 1973, klom ze in een truck in Praag en reed ze in op een groep van ongeveer 25 voetgangers. Acht daarvan overleefden het niet en twaalf anderen raakten zwaargewond. Twee jaar later werd ze opgehangen.

Maar wie was ze? Waarom deed ze dit? De biografische film I, Olga gaat in op deze vragen, door weg te blijven van de sensatie, en in plaats daarvan haar karakter te bestuderen. We zien Olga als misantropische tiener en ongemakkelijke einzelgänger; het is zij tegen de wereld: "Ooit zul je boeten voor je gelach en mijn tranen," schrijft ze in haar dagboek, waarmee ze haar wraakactie voorspelt.

De Poolse actrice Michalina Olszanska vertolkt de rol van Olga, een eenzaam meisje met een bobkapsel, dat rookt als een ketter, in de dagen van het retro-chique tijdperk in Tsjecho-Slowakije.

Had Michalina sympathie voor Olga? Had dit invloed op haar persoonlijke leven? Waarom vinden we jonge vrouwelijke moordenaars zo interessant? We vroegen het haar. 

Olga beschrijft zichzelf als een 'verlichte psychopaat' in de film. Zie jij haar ook zo?
Ik zie haar liever niet als gestoord want dat zou te simpel zijn. Ik denk dat ze een heel intelligent meisje was, maar verloren, en eenzaam, en misschien wel te intelligent voor haar omgeving en de mensen om haar heen. Dat kan een probleem zijn geweest voor haar, dat niemand haar begreep of wilde begrijpen. Ik weet niet of het makkelijker was geweest als ze mensen had gekend uit de artistieke scene. Ze was het type dat alleen maar boeken las. Haar moeder wilde juist dat ze een gewoon meisje in de jaren zeventig was.

Hoe zorgde je ervoor dat je in de belevingswereld kwam van een moordenaar?
Ik denk dat elke tiener - en dan vooral meisjes - momenten hebben waarop ze denken dat niemand ze begrijpt. Je denkt dat je alleen bent en dat je niet in deze wereld hoort. Ik maakte dat mee, net zoals iedereen, maar ik heb geen mensen vermoord. Om te beginnen dacht ik terug aan de moeilijkste dagen uit mijn tientertijd. Ik wilde haar gevoelens proberen te begrijpen, niet haar daden goedpraten. Eigenlijk draaide het niet alleen om het vermoorden van mensen. In zekere zin was het eigenlijk ook een zelfmoordactie.

Je denkt dat ze wist dat ze geëxecuteerd zou worden, al voordat ze in de truck stapte?
Ja, dat wilde ze, daar vroeg ze om. Dus ja, het was een hele ingewikkelde zelfmoord. In het begin van de film vertelt haar moeder haar dat ze te zwak is überhaupt zelfmoord te kunnen plegen. Ik denk dat ze deze woorden altijd in haar hoofd had gedurende haar korte leven.

Hoe was het om haar te spelen?
Het grappige is, ik speel bijna altijd slechteriken - de moordenaars, monsters en psychopaten. Ik heb geen idee waarom [lacht]. Als ik deze personages speel, zoek ik altijd naar het menselijke aspect en probeer dat goed vast te houden. Anders heeft het geen zin om een slechterik te spelen. Toen ik haar probeerde te begrijpen kwam ik meer te weten over mijzelf en de mensheid in het algemeen. Olga heeft er eigenlijk voor gezorgd dat ik mensen niet meteen moet veroordelen. 

In de film zien we haar veel in haar dagboeken schrijven. Zijn dit quotes uit haar echte dagboeken?
Ja, de dagboeken waren echt, net zoals de toespraken in de rechtszaal. De rest in de film was geïmproviseerd. Ik heb ook haar laaste vriendje in het echt ontmoet, maar hij wilde niet veel over haar praten. Maar toen de regisseur aan hem vroeg of ik een goede Olga zou kunnen spelen zei hij, "Oh ja, zij heeft iets bijzonders in haar ogen", en ik reageerde erop met "Oh oké, bedankt, denk ik?" Dat was heel belangrijk, om Olga te evenaren.

Had je sympathie voor Olga, omdat ze zoveel had meegemaakt?
Ja dat had ik zeker. Ik was zelf ook altijd een buitenbeentje. Ik ben het enige kind van twee acteurs en dat is niet makkelijk. Daarom begreep ik haar. Zij was trouwens niet zo dun als ik in de film. Toen ik een tiener was, wilden alle meisjes dun zijn. Omdat ik dat heb meegemaakt besloten we dat we deze karaktertrek aan Olga moesten toevoegen. Ze was niet zo dun als ik, maar we dachten dat het behulpzaam zou zijn voor meisjes van nu om te kunnen begrijpen wat er allemaal kan gebeuren.

Olga had een rijke geschiedenis van psychische problemen, maar ze stond er op om zichzelf niet krankzinnig te laten verklaren. Denk je dat ze zich bewust was van wat ze deed?
Dat denk ik wel. Wat ze zei was allemaal heel erg redelijk, voor zover zoiets redelijk kan zijn. Toen ze in de truck reed dacht ze, denk ik, heel helder na. Anders heeft het geen zin om een film te maken over psychopaten. Want jij bent geen psychopaat, ik ben geen psychopaat, dus ik zou me nooit kunnen inleven. Maar als je een meisje ziet dat een gewoon leven had kunnen hebben, maar dat nooit zal hebben door speling van het lot, dan denk ik: Oh mijn god, dat had mij ook kunnen overkomen. 

Zodra Olga haar modieuze bobkapsel krijgt in de film, springt de film in de tijd. Zien we ergens ook een verandering van haar persoonlijkheid?
Ik denk van wel. Dat bobkapsel had ze in het echt ook, met die jongensachtige uitstraling. Ze wilde er jongensachtiger uit zien om te verbergen dat ze eigenlijk gevoelig en meisjesachtig was, en bang was voor alles.

Je personage rookt als een ketter, in bijna elke scene. Was dat lastig voor je?
Nou, ik rookte vroeger wel een beetje, met vrienden op feestjes. Maar door die film rook ik nu superveel. Ik denk dat het heel belangrijk was, omdat haar sigaretten als het ware haar kindjes waren. Mijn moeder zegt dat we roken omdat we allemaal beesten zijn en we ons veilig voelen als we aan iets zuigen. Het is alsof we ons herinneren hoe het was om de melk uit je moeders borst te drinken. Olga rookte op een specifieke manier, niet zoals Greta Garbo, om maar iemand te noemen. Ze rookte op de momenten dat ze onzeker was.

Vrouwelijke moordenaars zijn zeldzaam. Denk je dat mensen daarom zo geïnteresseerd in haar waren?
Ja, we verwachten zoiets nooit van een vrouw, en al helemaal niet als het een zwak, dun meisje is. 

Het is nog niet bekend wanneer de film in de Nederlandse bioscopen zal draaien, ben je in het Verenigd Koninkrijk dan heb je meer geluk, daar is de film vanaf vandaag te zien.

Credits


Tekst Oliver Lunn

Tagged:
Michalina Olszańska
Cultuur
Bioscoop
i olga
olga hepnarov