twijfel aan beelden met simon senn

De kunstenaar zet vraagtekens bij hoe we de wereld zien. Alles is nep, alles is echt.

door Nina Lissone
|
03 juni 2016, 1:00pm

Soms zie je iets waarvan je achteraf denkt dat je het eigenlijk liever niet had gezien. Maar toch wilde je het zien. En toch bestaan die beelden. Toch? Zwitserse kunstenaar Simon Senn opent dit weekend de tentoonstelling 'Trespassages' in de tentoonstellingsruimte Nest in Den Haag. Met zijn projecten maakt hij mensen een beetje onbehagelijk, maar dat is ook de bedoeling.

Senn reist af naar probleemgebieden over de hele wereld: vluchtelingenkampen op Griekenland, de sloppenwijken van Zuid-Afrika, de banlieues van Parijs. Iedereen kent ze, maar meestal alleen via de media. Hij zoekt de grenzen op van wat kan worden weergegeven en wat niet. Wat willen we zien, en wat niet? Wat speelt er echt, en wat eigenlijk niet? Hij dwingt ons erover na te denken: "Ik streef ernaar een situatie te creëren waarin mensen gemengde gevoelens krijgen bij wat ze zien."

Ik ging met hem praten over ethiek, realiteit, en een wereld zonder camera's.

Wat gaan we zien bij de tentoonstelling 'Trespassages'?
Het eerste dat je in de tentoonstellingsruimte ziet is mijn laatste project, ik ben ervoor naar Lesbos gereisd. Het zijn 35 tekeningen, allemaal gemaakt in het vluchtelingenkamp Moria. En in dezelfde ruimte is een kleine kamer waar een video wordt gespeeld, die laat zien hoe de tekeningen zijn gemaakt.

Want die zijn dus gemaakt door mensen in het kamp?
Ja. Ik was er net nadat de deal was gemaakt tussen Europa en Turkije over de regels rondom vluchtelingenkampen. Dat betekende dat mensen in het kamp niet naar buiten mochten en dat ik niet naar binnen mocht. Dus ik moest een manier vinden om met mensen in het kamp te kunnen praten. In de video zie je dan dat ik bij het kamp probeer te komen, dat politie tegen mij zegt dat ik weg moet en zo, en dat ik uiteindelijk via een gat in het hek kan praten met een man. Ik vroeg hem papier en pennen mee te nemen, en in het kamp aan mensen te vragen of ze wat konden tekenen, en dat met een smartphone te filmen.

Hoe beslis je waar je heen gaat voor projecten?
Meestal kies ik iets dat in het nieuws is geweest. Ik heb bijvoorbeeld ook een project gedaan in Zuid-Afrika - net na het WK - want ik was geïnteresseerd in wat er daar speelde na dat grote evenement. Ik heb ook iets gedaan in de banlieues van Parijs nadat er daar wat rellen waren geweest. Dus vaak is het wel echt gebonden aan het nieuws.

Waar komt de interesse in deze onderwerpen vandaan?
Ik ben al lang gefascineerd door hoe beelden worden gebruikt in deze tegenstrijdige wereld. Iedereen maakt foto's en video's en alles wordt gedeeld met de hele wereld. Ik vind dat heel interessant maar ook heel eng. Technologie is zeker ook een van de belangrijkste elementen van mijn werk. Het is mijn techniek maar ook mijn onderwerp.

Wat voor soort reactie probeer je uit te lokken bij het publiek?
Ehm, ik probeer natuurlijk niet iets uit te leggen of ergens antwoorden op te geven. Ik streef ernaar een situatie te creëren waarin mensen gemengde gevoelens krijgen over wat ze zien. Ja, ik probeer mensen te verwarren, zo dat ze niet meer weten wat ze ervan moeten vinden.

Wat is de rol van ethiek in je werk?
Ik denk niet aan morele waardes tijdens mijn werk, want ik probeer remmingen zo veel mogelijk te vermijden. Als ik bezig ben, wil ik dat mijn projecten weergeven wat ik op dat moment zie in deze wereld, ik wil niet dat daar een soort morele stoorzender op zit. Zoiets zou een slechte invloed zijn op mijn werk. Ik zou keuzes maken die het eindresultaat weghouden van wat het uiteindelijk moet zijn. Ik probeer de realiteit niet te veranderen, ik wil alleen dat er een discussie begint over wat er gebeurt.

Hoe benader je de realiteit dan?
Ik bespreek met mijn werk graag het feit dat als je iets vastlegt, en dan vooral in de vorm van film, je meteen de situatie verandert. Je weet dat je wordt gefilmd, dus je acteert eigenlijk de hele tijd en tegelijkertijd probeer je dan misschien ook spontaner te zijn. Dat breng ik graag naar voren: is dit echt? Is het nep omdat er een camera aanstaat? Voor mij is het altijd iets er tussenin, zo voelt het in ieder geval als je het filmt.

Altijd? Gaan dingen altijd anders als er een camera aanstaat?
Ja. De aanwezigheid van een camera heeft altijd een invloed op wat er gebeurt. Ik gebruik de camera dan ook als een soort eigen personage, het heeft een sterke invloed en karakter.

Zou je willen leven in een wereld zonder camera's?
Ja, dat zou wel fijn zijn, als ik kon kiezen. Het is zo fijn om een herinnering te hebben die enkel een herinnering is, waar verder geen beelden aan vastzitten. Uiteindelijk is een herinnering op een bepaalde manier sterker als je er geen beelden bij hebt.

Hoe moeten mensen zich voelen als ze de tentoonstelling weer verlaten?
Oh, ik weet niet. Ik hoop gewoon dat ze mijn werk kunnen ervaren en dat ze zichzelf vragen stellen over alles, de wereld waar we in leven, en de wereld voordat die beelden er waren. Ik probeer een veelbesproken onderwerp van een andere kant te laten zien.

'Trespassages' is van 5 juni tot en met 31 juli te zien in Nest, Den Haag.

Credits


Tekst Nina Lissone
Beelden via Simon Senn

Tagged:
Film
Nest
Cultuur
simon senn