Fecal Matter and Aryuna via Instagram

waarom is iedereen opeens geobsedeerd met buitenaardse beautylooks?

En kunnen we hier spreken van een nieuwe subcultuur?

door Clementine de Pressigny
|
20 oktober 2018, 7:00am

Fecal Matter and Aryuna via Instagram

Vergeet een toefje poeder hier en wat highlighter daar – beauty vandaag de dag bestaat uit gemillimeterd haar, afgeschoren wenkbrauwen, een derde of vierde oog en zwarte tranen uit je ogen met kleurlenzen.

Pimple positivity, extreem contouren, face-morphing filters -- je kunt er niet omheen dat social media onze ideeën over schoonheid enorm veranderd hebben, iets wat zowel bevrijdend als beschadigend kan zijn. Een medium als Instagram biedt een uitstekend podium om met opvallende, complexe en shockerende make-up looks te experimenteren – steeds vaker zie je buitenaardse looks voorbijkomen.

Het begon een aantal jaar geleden met een klein groepje dat her en der wat experimenteerde met extreme make-up. Ze waren toen nog de uitzondering temidden van de eindeloze posts met contour-looks à la Kardashian en de zogenaamde make-uploze selfies van poppige influencers – twee voorbeelden van onrealistische schoonheidsidealen. Maar toen kwamen daar de inspirerende accounts van Salvia, MLMA en Aryuna, die al snel een grote following verwierven. Niet veel later volgden er meer. Het duo Fecal Matter is misschien nog wel de bekendste uitdrager van deze post-humanistische beauty-esthetiek. Ze werden dan ook geïnterviewd door Vogue, de New York Times, en i-D.

Emma Grace Bailey, beautyredacteur bij het trendbureau WGSN, volgt deze trend al sinds het in een stroomversnelling kwam door Instagram. “We isoleerden deze duistere, gothic, buitenaardse esthetiek al in 2016," vertelt ze. “Het begon in een kleine kring van make-upartiesten die hun creatieve heil zochten in duistere en macabere inspiratiebronnen. Zit zorgde al snel voor volgers op social media, die ook niet zoveel ophadden met klassieke schoonheidsstandaarden." Ze heeft de trend zien veranderen van iets undergrounds naar de volledige beweging die het vandaag de dag is.

“Het wordt duidelijk steeds groter op Instagram, is ook Dr. Ruth Adams van mening, Senior Lecturer in Cultural and Creative Industries at King's College London. “En het is het duidelijk dat het zich wil afzetten tegen de huidige normatieve schoonheidsstandaarden, hoewel de tijd die je erin stopt zeker niet minder is."

Beautylooks die afwijken van wat over het algemeen als mooi beschouwd is niet per se iets nieuws. Punk deed het – "een goed voorbeeld hoe er positief gekeken werd naar iets wat doorgaans als lelijk werd beschouwd, en daarmee een gelegitimeerde alternatieve esthetiek wordt," aldus Dr. Ruth – gothics gaan al een tijd mee, de Nederlandse gabberscene – allemaal voorbeelden van een radicale benadering van schoonheid. Net als Emo en K-pop, zijn extreme beautylooks vaak te herleiden naar bepaalde muzieksubculturen. Net als kleding, fungeren haar en make-up als een soort markers om te laten zien dat je bij een bepaalde stam hoort. Het is als een extensie van de subcultuur, een manier om de muziek letterlijk 'te belichamen.'


Deze beautybeweging is echter anders, het is geen onderdeel meer van een specifieke scene, maar wordt gedreven door zekere idealen. Nu identiteit onlosmakelijk verbonden is met de online wereld, is tegendraadse beauty een eigen subcultuur geworden, hoewel het misschien niet per se plek gebonden is. Salvia, Fecal Matter en Aryuna delen geen beautytips of hangen niet uit met elkaar, ze creëeren niks samen en delen geen muzikale idolen. Ze bestaan als groep omdat wij ze als groep beschouwen. Hoewel Steven Raj Bhaskaran en Hannah Rose Dalton van Fecal Matter zich wel degelijk onderdeel voelen van een gemeenschap. "Wat we doen en waarom we het doen komt zeker voort uit een wens om vraagtekens te plaatsen wat we in onze samenleving als 'normaal' beschouwen. Daarin voelen we zeker een bepaalde mate van gemeenschap, omdat we het gevoel hebben dat we allemaal dit doel nastreven, en verandering teweeg willen brengen."

Het bevragen van man-vrouwverdeling vormt duidelijk een belangrijk onderdeel van deze buitenaardse glamourtrend; Steve zegt dat het een belangrijke reden vormt om zich zo te kleden, en dragkunstenaars als Hungry en Salvia geven hun eigen interpretatie.

"De schaamteloze viering van unieke identiteiten, persoonlijkheden en genders is een belangrijke reden dat we deze buitenaardse esthetiek zo groot zien worden dit jaar," vertelt Emma. "Deze kunstenaars laten zien dat er een kracht schuilt in het experimenteren met schoonheid, en in jezelf 'kneden' naar je eigen idealen, zonder dat je gelijk een buitenbeentje in de maatschappij bent."

Hannah en Steven, die hun look ook op straat dragen in plaats van alleen op Instagram, krijgen te maken met veel negatieve opmerkingen. “Het was een lange weg om te komen waar we nu zijn, om mensen om ons heen te hebben die waarderen wat we doen,” zegt Stephen. “Mode was een lange tijd heel erg ‘basic’, dus het is interessant dat deze experimentele schoonheid nu een modetrend wordt. Toen we ermee begonnen werd het echt niet gewaardeerd, mensen noemden het zelfs afstotelijk. Vandaag de dag hebben we nog steeds met zulke negatieve reacties te maken, maar zijn er ook genoeg jonge mensen die ermee willen experimenteren. Wij waren misschien wel degene die ermee begonnen, maar nu is het buiten onze controle gegroeid. Het is iets wat veel groter is dan ons."

Dr. Ruth verwijst naar een verband tussen deze schoonheidstrend en de avant-garde kunst van Hans Bellmer, George Grosz en Otto Dix. “Het is een ode aan een donkere onderwereld, het maakt het mooi en brengt het naar de voorgrond. Dingen die normaal gesproken beschamend zijn, worden in iets moois en krachtigs veranderd. Dit toont artistiek talent en kunde.” Een aantal van de kunstenaars die deze surrealistische schoonheid gebruiken zijn maar voor een deel modeontwerper: zo is Fecal Matter een kledingmerk dat ook muziek maakt. Ook MLMA vindt dat haar eigen werk geen deel uitmaakt van een schoonheidstrend. “Ik ben kunstenaar,” zegt ze via e-mail. “Ik doe niet alleen aan make-up. Mijn Instagram is een collage van verschillende media. Ik maak ook muziek, dus het enige label waar ik me goed bij voel is kunstenaar.”

Volgens Dr. Ruth is er een verband tussen het politieke klimaat van nu en die uit de tijd van kunstenaars zoals Hans Bellmer. “Het Duits modernisme was een reactie op het opkomende fascisme. Ook dit soort kunst is een reactie op opkomende totalitaire regimes: het weerspiegelt een drang naar vrijheid.”

Ook Emily is het daar mee eens. “De wereld is instabieler dan het in lange tijd geweest is. We worden geregeerd door een klein aantal bekrompen leiders en we voelen ons steeds onveiliger. De jonge generaties protesteren op hun eigen manier tegen het opkomende racisme, seksisme en terrorisme dat ons steeds door de media getoond wordt.”

Lees ook: