Advertentie

een ontrafeling van de complexe relatie tussen mode en zelfbeschadiging

Beelden van automutilatie hebben altijd al over het internet gezworven, waar het zowel geromantiseerd als gestigmatiseerd werd. We onderzochten de rol die mode daarin speelt.

door Sophie Wilson
|
22 maart 2019, 2:27pm

Beeld via Instagram Lonely Lingerie

Vorige maand kondigde Instagram aan dat het op gevoelige content gaat screenen, als gevolg van de suïcide van de 14-jarige Molly Russell in 2017. De tiener was blootgesteld aan verontrustende beelden van automutilatie en suïcide, wat volgens haar ouders tot haar zelfmoord leidde. Tegenover alle blogs en fora die als veilige omgeving dienen voor mensen die zichzelf beschadigen en over hun ervaringen willen praten, staan tal van websites vol triggerende content die sommige gebruikers juist kan aanzetten tot meer automutilatie.


Inclusiviteit en mentale gezondheid zijn inmiddels vast onderdeel geworden van het vocabulaire van mode. Bekende modellen als Adwoa Aboah en Adut Akech vertellen openlijk over hun geworstel met hun geestelijke gezondheid en depressie en ook vele ontwerpers vertellen openlijk over hun gevecht tegen stress en angst. Zelfbeschadiging blijft echter taboe. Hoewel er weinig over gesproken wordt, blijkt uit cijfers dat in Nederland eén op de twaalf jongeren tussen de 15 en 19 jaar zegt zichzelf weleens met opzet te hebben beschadigd. Het komt vaker voor dan we denken. Juist vertegenwoordiging van deze problematiek is essentieel om bewustzijn hierover te vergroten, en anderen aan te moedigen hulp te zoeken. Maar als littekens van zelfverminking geromantiseerd worden is het een uitdaging om zelfbeschadiging op een neutrale manier te verbeelden.

Afgelopen zomer castte het ondergoedlabel Lonely Lingerie model Dani Ran in hun campagne zonder haar zelfbeschadiginglittekens te fotoshoppen. Toen de beelden op Instagram gepost werden, ging de campagne viral, en Dani zegt driehonderd berichten vol dankbetuigingen te hebben gekregen. “De shoot was heel bevrijdend voor mij, omdat ik niets hoefde te verbergen,” vertelt ze i-D. “Littekens moeten op zo’n manier in beeld gebracht worden dat het geen big deal is, en niet glamoureuzer gemaakt worden dan het is. Het moet onomwonden: take it or leave it, dit is iemand die worstelt met zijn mentale gezondheid.”

Het is vrij logisch dat merken als Lonely Lingerie de discussie starten over zelfbeschadiging, aangezien ze zich altijd al inzetten voor inclusiviteit. Hun campagne is het bewijs dat zichtbaarheid een verschil kan maken, en mensen aan kan moedigen er openlijk over te praten. Mensen op internet bedankten het label en het model vanwege het feit dat ze nu zorgeloos hun bikini konden dragen die zomer. Maar niet iedereen zag de campagne zo positief in. Sommige mensen waren van mening dat inclusiviteit te ver was gegaan, en dat de campagne een trigger warning had moeten hebben.

Afbeeldingen van automutilatie op social media kunnen leiden tot imitatie, met name door mensen die al worstelen met hun mentale gezondheid. Dit is met name problematisch in modecampagnes, waar modellen als ideaalbeeld worden neergezet. “Er bestaat een risico dat ongezond gedrag verheerlijk wordt door mensen die ook een model of een beroemdheid willen zijn,” vertelt Jekaterina Rogaten, hoofd van de masteropleiding toegepaste psychologie aan het London College of Fashion. Als we mooie modellen zien in tijdschriften of op billboards, is de implicatie dat we ze moeten bewonderen. Als je littekens van automutilatie aan dat beeld toevoegt kan dat, als je er niet zorgvuldig mee omgaat, meer kwaad doen dan goed.

Mode is tegenwoordig al veel inclusiever dan twintig jaar geleden. Bekende plus-size modellen waren er eerst niet. En al zijn ze nu nog steeds niet de norm, ze zijn wel steeds zichtbaarder. Hetzelfde zou kunnen gebeuren met littekens door zelfbeschadiging. Als meer verschillende mensen gerepresenteerd worden, ontstaat er een breder schoonheidsideaal. Zolang de volgende stap in het nastreven van inclusiviteit geen vluchtige trend is, kunnen we automutilatie laten zien zonder het te verheerlijken.

Fotograaf Sophie Mayanne maakte haar project Behind the Scars om het stigma rondom zelfbeschadiging te doorbreken. Haar krachtige, intieme beelden gaan samen met verhalen van mensen achter hun littekens. “Op dit moment heeft de modewereld nog een lange weg te gaan, en ook de maatschappij als geheel, in het verwijderen van het stigma rondom littekens en uiterlijke kenmerken die ‘anders’ zijn,” vertelt ze.

Heather

Zelfbeschadiging verandert de relatie tussen het lichaam en kleding. Zomers zijn niet langer zorgeloze dagen van T-shirts en jurken, maar staan volledig in het teken van het verbergen van littekens. We praten steeds meer over mentale gezondheid, maar het gesprek laat nog steeds de ‘lelijkere’ symptomen achterwege. Veel mensen zijn dan ook bang om hun littekens te laten zien, uit angst voor oordelen van anderen. Hoewel social media en de body positive-beweging een hoop overlevenden van zelfbeschadiging heeft geholpen om online hun littekens te laten zien, bestaat het stigma offline nog steeds. Fotograaf Heather Glazzard bedekte haar littekens met tattoos. “Het maakt mensen ongemakkelijk omdat er niet over wordt gesproken,” vertelt ze. “Mode kan zoveel impact hebben, als we het als platform gebruiken om over issues te praten waar niet over wordt gesproken. Maar dan moeten we daar wel ons best voor doen.”

Hoewel het lastig is om zelfbeschadiging op een juiste manier laten zien in modebeelden, doen we door het niet te laten zien alsof het niet bestaat. Natuurlijk zou dat in een ideale wereld ook zo zijn, maar met steeds meer jonge mensen die worstelen met angst en depressie, kunnen we het niet meer negeren. Net als met elke interventie, hoe goed bedoeld ook, is er een risico dat mensen getriggerd worden. Maar er is tegelijkertijd een enorme positieve impact mogelijk om een compleet verwaarloosd probleem te veranderen. Zolang het verborgen blijft en er niet over wordt gepraat, zal automulitatie iets schaamtevols blijven.

Het is tijd om mouwen niet meer naar beneden te trekken en bang te zijn om korte broeken te dragen in de zomer. Praten over zelfbeschadiging kan mensen aansporen om hulp te zoeken als ze het moeilijk hebben. We moeten een stem zijn die laat weten dat het beter kan worden. Automutilatie definieert je niet. Het duurt misschien nog even voordat we modellen met littekens in high fashion-campagnes zien, maar tot die tijd moeten we erover blijven praten.