foto’s van jonge poolse vrouwen op zoek naar vrijheid

Fotograaf Maria Baoli documenteerde vier Poolse vrouwen die hun thuisland verruilden voor België.

door André-Naquian Wheeler
|
12 juli 2017, 10:24am

Ons buurland België ligt misschien ver van Polen vandaan, maar de huidige beperkingen op reproductieve rechten van vrouwen in Polen zijn er nog steeds voelbaar. Dat komt omdat België, net als Nederland, sinds 2002 een sterke stijging in het aantal Poolse immigranten ervaart, mede dankzij de betere economie en meer linkse politiek. Van al deze Poolse immigranten zijn meer dan helft vrouwen."Vrouwen in een bepaald deel van Europa hebben recht op gratis anticonceptiemiddelen, terwijl vrouwen uit een ander deel dat niet hebben," zegt de Spaanse fotograaf Maria Baoli, die momenteel in Brussel woont. Ze verwijst naar het feit dat vrouwen in België zonder recept van de dokter anticonceptiemiddelen kunnen kopen, terwijl de Poolse regering hard op weg is om de toegang tot de morning-afterpil te beperken, nadat het eerder al abortus illegaal maakte.

Baoli onderzoekt deze beperkingen van rechten van vrouwen in haar fotoreeks In-Between, waarin ze de levens van vier Poolse vrouwen in België vastlegt. Ze vond haar modellen toen ze een oproep plaatste in een aantal Poolse supermarkten. Met haar openhartige foto's onderzoekt Baoli aan welke delen van hun cultuur deze vrouwen blijven vasthouden en welke aspecten ze losgelaten hebben. "Ook al is België actief in het verdedigen van vrouwenrechten," vertelt Baoli, "we moeten er bewust van zijn dat deze Poolse vrouwen hulp nodig hebben in hun strijd, ondanks de fysieke afstand." 

Hoe zijn de afgebeelde vrouwen in België beland? Wat zijn hun verhalen?
Ik begon het project met het plaatsen van advertenties in Poolse supermarkten en Poolse verenigingen in België, en vond uiteindelijk vijf vrouwen die min of meer aan dezelfde criteria voldeden (ze waren allemaal rond de twintig jaar oud en woonden al een aantal jaar in België). Uiteindelijk heb ik besloten om er vier te fotograferen.

Natalia is een zangeres en student die naar België is gekomen om psychologie te studeren. Ze is de jongste van het stel en woonde in studentenstad Leuven, maar is nu verhuisd naar Parijs.

Aneta was echt een meisjes-meisje toen ze klein was (ze droeg prinsessenjurken). Ze houdt zich bezig met de vrijheid van meningsuiting en mensenrechten en werkt in de advocatuur. Eerder woonde ze in Londen, maar de liefde bracht haar naar België.

Ania is een zeer getalenteerde multidisciplinaire kunstenaar. Ze werkt onder andere met video, fotografie, zeefdruk en ze schildert veel. Haar zus woonde al in Brussel toen ze hier naartoe kwam. In Polen heeft ze haar diploma in de schone kunsten behaald, maar omdat ze niet veel kansen op de arbeidsmarkt had in haar land, besloot ze naar België te verhuizen en daar naar de kunstacademie te gaan.

Aneta's vriend Sabina, die uit Lądek Zdró komt (een stad die dicht bij de grens met Tsjechië ligt) is ook een creatieveling. Na haar stage in Brussel behaalde ze haar diploma op de filmacademie. Nu werkt ze in de communicatie voor een onafhankelijke organisatie. Ze maakte onlangs een korte film over de Poolse dichter Wislawa Szymborska. 

Hoe zorgde je ervoor dat je subjecten zich comfortabel genoeg voelden om hun verhalen met je te delen?
Ik denk dat niet veel mensen het prettig vinden om gefotografeerd te worden, dus probeerde ik ze af te leiden met objecten of props die ik zelf meenam, zodat ze de camera zouden vergeten. Zo konden ze doen wat ze zelf wilden, zonder dat ik teveel stuurde. Ik vind het belangrijk om die vrijheid te geven en de persoonlijkheden van mijn modellen te laten doorschemeren. Soms hebben de foto's iets openhartigs, terwijl ze dat niet per se zijn. Meestal kijk ik eerst naar wat verschillende beelden en ideeën - waaronder sculpturen, schilderijen en stillevens - en probeer er dan vervolgens een aantal te selecteren die het beste passen bij die dag. 

Er zitten veel stillevens in de serie. Waarom ben je zo geïnteresseerd in alledaagse voorwerpen?
Ik vind het interessant om te zien hoe de idealen van mijn subjecten zich verhouden tot de objecten om hen heen. Een van de vrouwen, Natalia, bewaart haar amuletten, waar ze zeer gehecht aan is, in haar kamer. Er kleven herinneringen aan. Daarnaast vind ik badkamers en wastafels ook erg interessant, omdat ze zoveel zeggen over de persoonlijkheden van de subjecten. Ook vormen de objecten een soort motief door de serie heen en verbinden ze op de een of andere manier de innerlijke wereld met de buitenwereld. 

Wat voor rol speelt globalisering in je foto's?
Globalisering ondermijnt nationale en lokale culturen. De culturen en levenswijzen van verschillende landen vloeien steeds meer in elkaar over. In In-Between onderzoek ik hoe identiteit in dit tijdsgewricht wordt gevormd. Deze vrouwen zijn niet alleen Pools, maar hebben ook andere identiteiten en waarden die wat vertellen over hun achtergrond. Ze leven hun eigen realiteit die natuurlijk ook met anderen wordt gedeeld. Wat mij interesseert is hoe de ervaring van een individu zich verhoudt tot de gedeelde universele ervaring. 

Op welke manieren houden deze vier vrouwen zich vast aan traditionele Poolse ideeën over vrouwelijkheid?
Sabina schommelt tussen het conservatieve beeld van de Poolse vrouw (zorgen voor de familie, verantwoordelijk zijn voor alle huishoudelijke taken) en het westerse imago waar vouwen onafhankelijk en minder gezinsgericht zijn, in. Volgens Natalia lijkt Polen op West-Europa als het gaat om mentaliteit, maar niet als het gaat om geld - en dat is de grootste kloof. Mensen van haar leeftijd hebben het communisme niet meegemaakt, maar ervaren wel de gevolgen ervan.

Op dit moment dwingt de rechtse Poolse regering een seksuele tegenrevolutie af, tegen de wensen en gezondheidsbelangen van de Poolse vrouwen in. De gevolgen van de recente wet die de toegang tot de morning-afterpil beperkt, in combinatie met de anti-abortuswet, zijn verschrikkelijk. 

cargocollective.com/mariab

Credits


Tekst André-Naquian Wheeler
Fotografie Maria Baoli