in de jaren negentig werd r&b gedomineerd door stoere vrouwen

Deze maand is de track Waterfalls van TLC 20 jaar geworden. De hoogste tijd om terug te kijken naar de jaren negentig, toen kickass vrouwen de dienst uitmaakten.

door Emma Finamore
|
29 juli 2015, 10:14am

Wannabe van de Spice Girls heeft een hele generatie meisjes (en jongens) aangemoedigd om niet alles te pikken van mannen. Met als extra tip dat "friendship never ends," weet je nog? Deze les is natuurlijk heel terecht, maar ook mierzoet, vooral als je het vergelijkt met het materiaal van de vrouwelijke R&B-sterren uit die tijd. Deze zangeressen zongen over hun recht op goede seks, intelligente mannen en - boven alles - respect.

De dames van TLC waren in vergelijking met hun collega's waarschijnlijk het meest succesvol en uitgesproken. Toen in 1994 hun tweede album Crazy Sexy Cool verscheen, bleek hun eerste single Waterfalls een revolutie in muziekland. De single besprak problemen rond geweld en aids in een tijd waarin zulke onderwerpen nog nauwelijks bezongen werden in de popmuziek of R&B. "Believe in yourself, the rest is up to me and you," rapte TLC's Lisa 'Left Eye' Lopes in een emotionele monoloog. Een tekst die later in haar kist werd gegraveerd.

Met het nummer No Scrubs greep het trio het onderwerp 'mannen' bij de horens. Ze zongen "I'm lookin' like class and he's lookin' like trash,". Ze bekritiseerden mannen niet alleen vanwege hun (gebrek aan) geld, maar vooral over hun gebrek aan onafhankelijkheid en hun moeite om gevoelens te kunnen uiten: "If you have a shorty but you don't show love, oh yes, son, I'm talking to you." Left Eye rapte ook over al haar "señoritas", waarmee ze liet zien dat ze kracht haalde uit haar vrouwelijke vriendschappen.

Unpretty was mijn lijflied toen ik een gek en vrij mollig, 14-jarig meisje was. Het nummer ging over onderwerpen als eetstoornissen en eigenwaarde- zelfs het onderwerp plastische chirurgie werd niet geschuwd. Het nummer wordt tegenwoordig nog steeds als baanbrekend beschouwd. Maar het nummer Baby-Baby-Baby dat in 1992 verscheen, was pas echt een girlpower-strijdkreet. Het nummer stond op het album Oooooohhh... On The TLC Tip. "I can do anything I want to, time and place I choose to," zingen de vroegwijze meiden. Ze hebben de touwtjes volledig in handen en weten precies wat ze willen: "I require plenty of conversation with my sex."

De rappers van Salt-N-Pepa werden in hun tijd met prijzen overladen. Terugkijkend schreeuwden zij hun feministische gedachtengoed misschien wel het hardst van de daken. In hun single Ain't Nuthin But a She Thing gaven zij de meiden die thuis aandachtig naar hun muziek luisterden goede raad: "it's a she thing and it's all in me. I can be anything that I want to be." Ze waren heel stellig over hun plaats in de maatschappij: "Now I can bring home the bacon." In de video bij deze single zijn vrouwelijke monteurs, astronauten en politieagenten te zien, want hun boodschap was: "You can do anything".

Het was bijzonder om te zien dat Salt-N-Pepa genderongelijkheid besprak in een genre dat door mannen gedomineerd werd: rap.

"Got to break my neck just to get my respect / Go to work and get paid less than a man / When I'm doin' the same damn thing that he can / When I'm aggressive then I'm a bitch / When I got attitude you call me a witch / Treat me like a sex-object (That ain't smooth) / Underestimate the mind, oh yeah, you're a fool Weaker sex, yeah, right, that's the joke (ha!) Have you ever been in labor? / I don't think so, nope."

Met de single Let's Talk About Sex moedigden de rappers van Salt-N-Pepa mensen aan om (je raadt het al) over seks te praten. Veilige seks en duidelijke grenzen stellen was het devies. Het is het ultieme nummer dat tegen het aloude probleem van slut-shaming ingaat.

In 1994 bracht Salt-N-Pepa het nummer Whatta Man samen met En Vogue uit. Met deze single wilden ze hun voorliefde voor goede mannen met de wereld delen. Ze draaiden de 'male gaze' 180 graden om en objectiveerden juist mannen een keertje: "My man is smooth like Barry, and his voice got bass/ A body like Arnold with a Denzel face." De ultieme man moest volgens hen wel een beetje intelligent zijn en een lekker lichaam hebben. Bovendien moest hij ze zeker een beetje willen leren kennen: "touch me in the right spot"... Deze vrouwen willen niet alleen alles... ze eisen het!

Ook zonder Salt-N-Pepa stond En Vogue op de barricade. Ze bekritiseerden het Westerse schoonheidsideaal met Free your Mind. En ook Aaliyah nam het op voor andere vrouwen met If Your Girl Only Knew, waarin ze eruitzag als de ultieme baas. Zangeres Lauryn Hill vertelde met Doo Wop (That Thing) dat we onszelf moeten respecteren: "Babygirl, respect is just a minimum."

Lauryn Hill had ook een probleem met het Eurocentrische schoonheidsideaal: "It's silly when girls sell their soul because it's in, look at where you be in hair weaves like Europeans, fake nails done by Koreans."

Ook mannen konden zich niet verbergen voor Lauryn Hill: "Money taking, heart breaking now you wonder why women hate men, the sneaky silent men, the punk domestic violence men."

Missy Elliott schrijft al jaren muziek en rapt al langer dan je kunt voorstellen. Ze wordt geprezen om haar vrouwelijke onafhankelijkheid en autonomie. "Girls girls get that cash if it's 9-5 or shaking ya ass, ain't no shame ladies do ya thang, just make sure you ahead of the game," rapte ze. Missy liet zich bovendien absoluut niet door iemand vertellen hoe ze eruit moest zien: "Cute face, chubby waist, thick legs, in shape."

Scheldwoorden en beledigingen die uitsluitend gericht zijn op vrouwen, heeft Missy zich met verve toegeëigend en omgedraaid met haar nummer She's A Bitch. In de video dragen vrouwen leer met spikes. Ze zijn kaal en marcheren naast Missy, terwijl ze recht in de camera kijkt. Ze gedraagt zich niet vrouwelijk en daagt de kijker uit om haar macht in twijfel te trekken. Het is één van de duurste videoclips ooit. Dope.

Aan het begin van de carrière van Destiny's Child weigerden de zangeressen al dat er misbruik van ze gemaakt zou worden, wat ze bezongen in het nummer Bills, Bills, Bills. Zangeres Kelis wilde juist laten zien dat vrouwen boos mogen zijn in haar single Caught Out There. Ze legt in dit nummer uit dat ze niet zozeer verdrietig is om haar break-up, maar vooral boos. Ze laat een oerschreeuw horen uit frustratie.

De thema's die door deze vrouwen besproken worden, laten zien dat er al jaren gevochten wordt voor gelijke rechten voor vrouwen. Ze hebben het over financiële onafhankelijkheid, trouw, sociaal-economische status, het vieren van hun eigen schoonheid en (nog belangrijker) hun talenten en prestaties. Het zijn ook onderwerpen die meer speelden in de maatschappij dan de dingen die de Spice Girls bezongen. Aan het einde van de jaren negentig verscheen Independent Woman van Destiny's Child, geen ander nummer had dit decennium beter kunnen afsluiten. De muziek van de jaren negentig behoorde toe aan echte vrouwen.

Credits


Tekst Emma Finamore

Tagged:
girl power
HipHop
RnB
TLC
Waterfalls
Feminisme&
Muziek
jaren negentig