een gesprek met sarah amrani over de beeldcultuur van de hijab

Hijab-make-up-tutorials, livestreams van cosmetische ingrepen en representatie van hoofddoekdragers, het kwam allemaal aan bod tijdens een gesprek over de projecten van deze 22-jarige kunstacademie-student.

door Jasper Lavèn
|
15 maart 2017, 1:50pm

Sarah Amrani is een 22-jarige student aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam. Hier studeert ze lifestyle design, een redelijk nieuwe studie die zich richt op trendwatching, conceptontwikkeling en visuele communicatie. Afgelopen jaar heeft ze de minor visual culture gevolgd, waarin ze een bijzonder project over de sluier heeft gemaakt: Strategy of Beautification. Het gesprek over de sluier is actueel, dus ik praatte met haar over haar project, haar achtergrond en haar kijk op westerse schoonheidsidealen.

Kun je wat vertellen over je project Strategy of Beautification en hoe het tot stand is gekomen?
Ik begon vanuit een persoonlijke fascinatie voor de hoofddoek. Ik ben namelijk half-Marokkaans en half-Nederlands en heb dus ook een aantal familieleden die een hoofddoek dragen. Voor het project ben ik me uiteindelijk gaan focussen op de beeldcultuur van de hijab-make-up-tutorials op Youtube. Deze meisjes dragen dus een hoofddoek, maar willen er wel uitzien als westerse modellen. Dat vond ik heel fascinerend. Uiteindelijk is er een video-installatie door tot stand gekomen.

Heb je een bewuste keuze moeten maken of gemaakt in het niet-dragen van een hoofddoek?
Mijn moeder is zelf Nederlands, maar heeft zich bekeerd tot de Islam voordat ik werd geboren. Ze heeft tot mijn tiende een hoofddoek gedragen, daarna niet meer. Het is eigenlijk nooit van mij verwacht en ik heb er ook nooit echt stil bij gestaan. Ik zag ook onbewust wat het dragen van een hoofddoek deed met mijn moeder. Dat was best heftig.

Wat was dat dan? Wat was er heftig?
Ik denk dat ik soms een soort van subtiele discriminatie op basis van haar uiterlijk begon mee te krijgen. Toen ik ouder werd, werd ik me bewuster van het feit dat wij 'anders' waren of soms als niet-Nederlands werden gezien. Ik merkte dat ik tijdens het buitenspelen niet bij de Marokkaanse maar ook niet bij de Nederlandse kinderen hoorde.

Wat wil je met je project zeggen, is er een bepaalde boodschap?
Ik denk dat ik altijd wel probeer om mijn eigen fascinatie bij het publiek te leggen. Om ze te laten nadenken over een beeld dat wel aanwezig is in onze maatschappij, maar niet direct zichtbaar is. Die tutorial-filmpjes, bijvoorbeeld, zijn wel bekend, maar eigenlijk gemaakt voor een selecte doelgroep. Ik vind het interessant hoe zo'n beeldcultuur ons gedrag kan beïnvloeden en hoe deze tot stand is gekomen door een maatschappelijke ontwikkeling: het verwesteren van de hijab.

Een foto van Sarah's installatie

Ben je veel bezig met je achtergrond en cultuur in je projecten?
Dit is eigenlijk de eerste keer dat ik echt met mijn achtergrond bezig was tijdens een project. Uiteindelijk stond het wel verder van me vandaan dan ik had verwacht, wat het misschien ook wel interessant maakt. Ik merk wel dat ik nu veel meer bezig ben met mijn cultuur en achtergrond in mijn vrije werk.

Wat betekent jouw afkomst voor je?
Ik heb een hele gemengde familie: voor de helft is mijn familie Nederlands en voor de andere helft Marokkaans. Ik voel me eigenlijk gewoon Nederlands, maar ik begrijp wel meer van de Marokkaanse cultuur en tradities dan de 'normale' Nederlander. Ik heb een bepaalde opvoeding gehad waardoor ik me makkelijker kan identificeren met die cultuur. Het is grappig, want in Marokko ben ik dan toch weer de outsider.

Heeft jouw afkomst je wel eens in de weg gestaan?
Opzich niet, ik heb best wel een Nederlandse voornaam. Mijn achternaam heeft wel eens gezorgd voor wat vooroordelen. Laatst kwam de gemeente bij mij thuis voor een controle. Ik deed de deur open en er werd gevraagd of ik Sarah Amrani was. "Ja," zei ik."Oh, we hadden ons iemand anders voorgesteld bij Amrani." Dat vind ik dan wel een beetje stom.

Wat vind jij van de westerse schoonheidsidealen?
Wat een grote vraag! Ik vind het fascinerend. Ik word er natuurlijk zelf mee geconfronteerd elke dag, maar wie niet. Voor mijn afstudeerproject ben ik bezig met het uitzoeken wat het perfecte gezicht dan is. Hoe is dit meetbaar? Waar is dit op gebaseerd? Ik vond laatst een website waar je je gezicht kan uploaden en de website berekent dan de waarde van je schoonheid, heel gek. Hij vertelt ook waarom je een bepaald cijfer krijgt.

Heb je het zelf geprobeerd? Wat kwam eruit?
Ja. Er kwam uit: 'Je bent niet perfect, want je ogen staan te ver uit elkaar.' Of: 'de verhouding van je oren ten opzichte van je neus is niet helemaal perfect.' Vond het wel grappig.

Sarah Amrani door Iris Tempelaar

Wat voor grote misverstanden bestaan er rondom de sluier? En begrijp jij dat mensen het als een symbool van onderdrukking kunnen zien?
Ik denk dat het laatste een van de grootste misvattingen is. Ik kan het wel begrijpen omdat het op sommige momenten natuurlijk wel waar is. In Saoedi-Arabië ben je bijvoorbeeld wettelijk verplicht om een hoofddoek te dragen, dan is het wel een onderdrukking. Maar in heel veel gevallen is het een persoonlijke keuze. Mijn moeder heeft daar toen zelf voor gekozen, mijn vader heeft dat nooit aan haar gevraagd.

De hijab krijgt steeds meer bekendheid in de modewereld, wat vind je daarvan?
Ik vind het een opvallende, maar positieve ontwikkeling. Ik vind het goed dat vrouwen die hoofddoeken dragen meer representatie krijgen in de westerse maatschappij. Het verbaasde me alleen dat zoveel mensen vroegen waarom zo'n merk als Nike (de Nike hijab) hier aan meewerkt, het zou immers een symbool van onderdrukking zijn. Voor zoveel vrouwen is het dragen van een hoofddoek juist een symbool van vrijheid. Dat ze nu eindelijk kunnen sporten met een hijab, bijvoorbeeld. Het is dus super-tegenstrijdig.

Waarmee ben je op dit moment bezig?
Ik ben verder aan het gaan met hyperrealistische beelden van gezichten en het vrouwelijk schoonheidsideaal dat daarmee wordt gecreëerd. Een aantal beauty-vloggers zijn inmiddels hun cosmetische ingrepen live aan het uitzenden op Youtube. Is dit de volgende stap als we kijken naar het westers schoonheidsideaal? En wat komt hier na dan? Ik vind het interessant hoe deze ontwikkelingen de volgende generatie gaan beïnvloeden. Wordt identiteit juist uitvergroot of zal het wegvallen?

Credits


Tekst Jasper Lavèn 
Beeld via Sarah Amrani en Iris Tempelaar

Tagged:
Kunst
Mode
Hijab
hoofddoek
sarah amrani