Bowery and Grand Street, 2018 © Saskia de Brauw & Vincent van de Wijngaard

de achttien uur lange wandeling van saskia de brauw en vincent van de wijngaard

Het model en de fotograaf bundelden hun krachten in een poëtisch performance- en fotografieproject, dat vanaf donderdag te zien is in Foam.

door Rolien Zonneveld
|
28 januari 2019, 12:15pm

Bowery and Grand Street, 2018 © Saskia de Brauw & Vincent van de Wijngaard

Na heel wat omzwervingen langs buitenlandse galeries is het nieuwe project van kunstenaar Saskia de Brauw, ook wel bekend om haar werk als topmodel, en haar man fotograaf Vincent van de Wijngaard, neergestreken in Foam. Voor dit project – dat de ietwat spookachtige naam ‘Ghosts Don’t Walk in Straight Lines draagt – doorkruiste Saskia de Brauw te voet in één dag de straten van Manhattan langs de noord-zuidas, van 225th Street en Broadway naar Battery Park. Samen legde het duo deze trage wandeling met de langs de route opgedane verhalen en ontmoetingen in beeld en tekst vast.

We spraken het echtpaar voorafgaande aan de expositie over performancekunst, fotografie en de kracht van melancholie.

In het project combineren jullie de performancekunst van Saskia met de modische fotografie van Vincent. Hoe ervaarden jullie deze combinatie?
Saskia: Ik ben eigenlijk eerst wel benieuwd naar waar jij in dit project mode ziet.

Voor mij doet Vincents fotografie me aan bepaalde klassieke modefotografen denken, zoals Helmut Newton bijvoorbeeld. Hij legde ook amazones in zwart-wit op straat vast.
Saskia: Voor mij houdt het mode-aspect eigenlijk op bij het feit dat ik model ben, dat de kleding van Haider Ackermann is en dat Vincent ook in de mode fotografeert. Wel heeft de mode ons hier in New York samengebracht, en hebben we door de mode dit project kunnen maken...
Vincent: Maar ik denk dat het goed is om te noemen dat mijn achtergrond niet in modefotografie ligt. Iedere goede fotograaf kan mode fotograferen. Voor mij bestaat dit project uit straattaferelen met een persoon erin. Ik herken er zelf ook geen Helmut Newton in – overigens een vergelijking die ik niet zou bestrijden [lacht]. Modefotografie heeft nogal de neiging duidelijk afgekaderd te zijn – het houdt niet zo van verrassingen. Mijn inspiratie komt eigenlijk vooral uit de schilderkunst en muziek.

Saskia de Brauw Foam i-D
Broadway and West 42nd Street, 2018 © Saskia de Brauw & Vincent van de Wijngaard

En Saskia, hoe definieer je jouw performancekunst? Ik las in een eerder interview dat het voor jou vooral het uit de context halen van een alledaagse handeling is. Zie je dat nog steeds zo?
Saskia: Performancekunst kent natuurlijk allerlei vormen, en voor mij specifiek geldt dat ik in mijn kunst alledaagse handelingen in nieuwe contexten plaats. Voor dit werk ben ik bijvoorbeeld door de stad gaan lopen, iets doodnormaals, maar dan wel in een vertraagd tempo. Zo raakt een normale actie een beetje vervreemd. En tegen het decor van zo’n dynamische stad als New York valt het nog eens extra op.
Vincent: Welke definitie zou jij er zelf aan geven? Als iemand een ui pelt in het MoMA, kun je het dan performancekunst noemen?

Ik zou mezelf geen kenner willen noemen, maar associeer performancekunst vooral met het uiterste van het lichamelijke opzoeken, zoals Marina Abramovic dat in haar werk doet.
Saskia: Ik denk dat duur daarin vooral een belangrijk component vormt. Duur en herhaling zijn voor mij denk ik wel de voornaamste criteria.
Vincent: Definities zijn net als het medium continu aan verandering onderhevig – voor mij persoonlijk betekent het dat ik me daardoor totaal niet bezighoud met wat het wel en wat het niet is. Mensen zouden dat meer los moeten laten. Definities zijn niet interessant, het enige wat telt, is of het goed werk is of niet.

Saskia de Brauw Foam i-D
West 25th Street and Broadway Bridge, 2018 © Saskia de Brauw & Vincent van de Wijngaard

Over herhaling gesproken: kunnen we dit werk zien als een soort verlengde van vroegere projecten, zoals die ene waarin je je geblinddoekt door Amersfoort liet leiden door vreemden aan te spreken?
Beiden: [lachen].
Vincent: Dat project was het begin van een heleboel dingen, niet alleen van Saskia’s kunst, maar ook van onze relatie – een bewogen tijd.
Saskia: Het is een werk van tien jaar geleden, en ik zou ook niet met zekerheid kunnen zeggen of ik het nu nog zou doen. Ik was toen net afgestudeerd.
Vincent: Als je net van de academie komt maak je werk zonder het al te veel te bevragen. Dat onbevangene is later in je carrière moeilijk terug te vinden.

Want hoe kijken jullie terug op jullie tijd aan de academie?
Vincent: Ik denk dat er in mijn tijd aan de kunstacademie zeker iets geplant is wat later in mijn werk is terug te zien. Anderzijds denk ik ook wel eens dat als ik gewoon met mijn camera de straat op was gegaan, ik er ook wel gekomen was.
Saskia: Ik heb op de academie bepaalde thema’s ontdekt waar ik in principe nog steeds mee werk. Mijn werk gaat altijd over routes die mensen afleggen, dingen die mensen achterlaten, herinneringen van ruimtes. Maar ook in de tijd erna: uit mijn werk als model heb ik bepaalde elementen meegenomen – mensen met wie ik heb samengewerkt of observaties die ik deed.

Bij welke fotografen met wie je werkte kreeg je het idee dat je onderdeel was van het creatieve proces?
Saskia: Ik heb niet het idee dat ik direct invloed heb op het creatieve proces voorafgaande aan een shoot, maar denk wel dat als je op de set komt je wel degelijk iets toe kunt voegen. Je vertaalt een personage, of geeft een interpretatie aan een artistiek idee – je geeft als het ware leven aan een kledingstuk of aan een set. Je bent wel onderdeel van het maakproces, maar slechts in het laatste stadium.

Saskia de Brauw Foam i-D
Broadway and West 50th Street Metro, 2018 © Saskia de Brauw & Vincent van de Wijngaard

Is dat jammer?
Saskia: Ik vind het juist prettig dat ik als model een vluchtige bezoeker ben – ik kan mijn bijlage leveren en ook weer uit het universum van die ene persoon stappen. Daarbij verkeer ik momenteel in een fase dat ik niet meer iedere show loop of constant in vliegtuigen zit.

Maar eerder in je carrière nog wel. Is jouw artistieke werk in zekere zin een tegenhanger geweest voor de drukte die met modellenwerk gepaard ging?
Saskia: Ik zie dat verlangen om te vertragen vooral als een resultaat van het tijdsgewricht waarin we ons nu begeven, waarin er aan vertraging zo’n gebrek is.

In een eerder interview met i-D noemde de auteur je werk poëtisch en meditatief. Hoe zou je het zelf nu omschrijven?
Saskia: Ik denk dat ik daar nu niet gek veel van af zou wijken. Ik zie poëzie in de duistere kant van mensen, en daarmee bedoel ik niet in het lugubere, maar eerder in de melancholie die mensen met zich meedragen. De verhalen die mensen in zich hebben – hoe klein dan ook – is iets wat me fascineert en wat me drijft. En ‘meditatief’ vat mijn kunst eigenlijk ook wel.

De auteur wist het dus treffend te verwoorden. En jij, Vincent? Hoe omschrijf jij je werk?
Vincent: Drie woorden: ik kijk graag. Dat is wat ik doe. Ik observeer.

Saskia de Brauw Foam i-D
West 178th Street Washington Bus Terminal, 2018 ·© Saskia de Brauw & Vincent van de Wijngaard

Ten slotte, is het extra bijzonder dat jullie werk nu in Amsterdam komt te hangen, nadat het project internationaal al in verschillende galeries geëxposeerd is geweest?
Beiden: Ja, zeker.
Saskia: We dachten na over wie we uit zouden nodigen en daarvoor ga je terug in je herinneringen – je tijd aan de academie, de middelbare school. Het zal in zekere zin ook een emotionele reis terug in de tijd zijn.

‘Ghosts Don’t Walk in Straight Lines’ is van 1 tot en met 10 februari te bezichtigen in Foam Fotografiemuseum in Amsterdam. Kijk hier voor meer informatie.