de belgische soa-posters zijn het bewijs dat slutshaming nog altijd mag

“Je hoeft geen slet te zijn om een soa te krijgen.” België, ga je lekker?

door Stefanie Staelens
|
14 oktober 2016, 10:50am

Toen ik vorige week door mijn Instagram-feed scrollde, stuitte ik op een foto die een collega had gedeeld toen ze in Antwerpen was. De foto liet een poster zien waarvan ik dacht dat die allang in de vergetelheid geraakt was. Je ziet een typisch nerdy meisje met op haar T-shirt de zin 'Je hoeft geen slet te zijn om een soa te krijgen'. Ik had de poster al een tijd geleden op heel veel plaatsen in Vlaanderen gezien, maar die herkenning was niet de reden waarom ik bij haar Instagram-post stopte met scrollen. Het onderschrift "België ga je lekker?" en de reacties eronder - "Djeezus zeg," "#slutshaming," "Wow, is dit echt?" en een oogrollende emoji - zetten mij even aan het denken.

Dit is echt.

De poster maakt deel uit van de campagne Share love geen soa die Sensoa, het Vlaamse expertisecentrum voor seksuele gezondheid, vorig jaar lanceerde om jongeren aan te sporen zich te laten testen op soa's. De posters waren een tijdje verdwenen, maar werden twee weken geleden op initiatief van Face2Face weer in het straatbeeld gebracht. De meeste mensen in mijn omgeving vinden deze poster lollig, Vlaamse media deden op neutrale manier verslag van de campagne, een enkeling drukte haar ongenoegen over het woord 'slet' uit op Twitter, en er werd niet meer dan één kritisch opiniestuk aan de campagne gewijd.En dat stuk ging over hoe deze poster in combinatie met haar mannelijke tegenhanger blootlegt hoe seksisme is ingebed in de Vlaamse cultuur. Op de poster gericht aan mannen - klik hier om 'm te zien te krijgen, als je zin hebt om een tweede keer diep te zuchten - is 'slet' namelijk vervangen door 'player', een woord dat een veel positievere lading (status) heeft dan 'slet' (immoraliteit).

Dat er op de vrouwelijke versie in Nederland zo fel gereageerd wordt, betekent dat er meer aan de hand is dan alleen dat. Waarom vindt Vlaanderen deze poster oké, en Nederland niet?

Laten we beginnen met wat het precies is dat we zien. Op de affiche staat het prototype van een keurig meisje, de wiskunde-nerd die nog nooit in haar leven een deadline gemist heeft, of stiekem een snoepje van Kruitvat in haar mond stopte tijdens het winkelen. De meid die hier zo voor ons neergezet is, houdt zich netjes aan de regels van de maatschappij. Ze draagt een t-shirt met daarop de ontboezeming dat ze de trotse eigenaar is van een soa. Niets mis mee, toegeven dat je een soa hebt. Heel goed zelfs. Zorgen voor je lijf en je gezondheid is normaal, en daar hoort een regelmatige soatest ook gewoon bij. Dat er een heleboel overheidsgeld in campagnes voor Sensoa gepompt wordt om de drempel naar de soakliniek te verlagen, kan ik dus alleen maar toejuichen.

Het affiche is problematisch door wat het voor deze poster gecreëerde personage Bernadette ons via het statement op haar t-shirt vertelt: "Ik ben het levende bewijs dat je geen slet hoeft te zijn om een soa te krijgen. Kijk dan, zie ik eruit alsof ik er veel wisselende seksuele relaties op nahoud? Ik ben duidelijk eerder het monogame relatietype, maar ja hoor, zelfs ik kan een soa krijgen.

Het gebruik van het woord 'slet' in de campagneslogan nog even terzijde; de poster lijkt ervan uit te gaan dat het oké is om assumpties te maken over het seksleven van andere mensen, puur op basis van hoe ze eruitzien. Sensoa schrijft op haar website zelfs openlijk dat dit de bedoeling was: "Ironisch genoeg komen de slogans uit de monden van personen die er allesbehalve uitzien alsof ze er een promiscue seksleven op nahouden. Alsof dat al op iemands uiterlijk af te lezen valt… Ook personen in vaste relaties hebben kans op een besmetting." Dat laatste kan jammer genoeg moeilijk uit de affiche afgeleid worden. Dat eerste wel.

Het is hier belangrijk om te weten dat de doelgroep van Sensoa jongeren tussen 15 en 35 jaar zijn, die van de ene serieuze relatie in de andere vliegen of, zoals zij het op hun website omschrijven, aan seriële monogamie doen. Doordat die groep in relaties telkens het condoom weglaten, verspreidt Chlamydia - een soa waarbij 80 procent van de vrouwen geen klachten hebben - zich als een lopend vuurtje. Om die doelgroep te bereiken lijken ze op zoek te zijn gegaan naar het toonbeeld van een 'typisch' monogaam persoon. Maar wie zegt dat iemand met twee hoge paardenstaarten en een grote bril op er per definitie geen 'promiscue seksleven' op nahoudt? Misschien heeft deze meid hartstikke veel zin om haar seksuele driften af en toe op iemand los te laten, zonder dat daar een monogame relatie bij komt kijken. Hoort dat anno 2016 niet oké te zijn? Er keurig uitzien en zich 'keurig gedragen' zou niet verbonden mogen worden met het aantal seksuele partners dat een vrouw heeft. Het beeld op deze affiche doet dat wel. Dat is jammer en pijnlijk.

Ik ben blij dat de poster het vooroordeel dat vrouwen een soa over zichzelf uitroepen door veel seks te hebben, aanpakt. Het is gewoon niet waar en erg kwetsend. Maar door dit te doen, bevestigt de poster wel dat er zoiets bestaat als een slet. Namelijk het tegenovergestelde van het meisje op de poster.

Over de keuze van het woord 'slet' vertelt Boris Cruyssaert, woordvoerder van Sensoa, het volgende: "We wilden bewust de aandacht trekken bij jongvolwassenen. Slet of player bekt nu eenmaal beter dan 'een persoon met veel wisselende partners'." In een mailtje naar mij gaat hij verder: "Sensoa gebruikt de taal van de doelgroep. De slogans werden voorgelegd aan 175 respondenten. Daaruit bleek dat de slogans correct geïnterpreteerd werden én geen negatieve reacties oproepen." Ik begrijp dat het belangrijk is om woorden die trending zijn bij jongeren te gebruiken in reclamecampagnes. Wie de aandacht van de jeugd wil trekken moet weten wat er zich in hun leefwereld allemaal afspeelt. Natuurlijk is het noodzaak dat je doelgroep de boodschap begrijpt. Maar ten koste waarvan?

Een negatief beladen woord zoals 'slet' uit het jongerenjargon plukken en dat vervolgens voorleggen aan diezelfde jongeren - die het toch al gebruiken - om te testen of het woord al dan niet door de beugel kan, is niet de juiste manier. Het op een poster zetten die bedoeld is voor de jeugd, houdt het woord in stand, en daarmee geeft deze campagne onbedoeld alle Belgische vrouwen met een liberale seksuele geest klappen van de veroordelingszweep. Eind deze week verdwijnen de posters weer voor onbepaalde tijd, vertelde Cruyssaert me nog per mail. Ik kan niet zeggen dat ik het jammer vind. Ik hoop wel dat als ze in de toekomst nog eens in onze Vlaamse straten komen te hangen, we beter zullen weten hoe we hierop moeten reageren.

Credits


Tekst Stefanie Staelens

Tagged:
s.o.a.
Poster
slutshaming
België
campagne
slet