Advertentie

bas kosters wil naar het licht toe

De Nederlandse ontwerper bevindt zich op een kruispunt. We spreken hem over zijn blik op de toekomst, zijn activisme en de schoonheid van slechte smaak.

door Olga Kortz
|
22 januari 2016, 2:55pm

Het is een druilerige januarimiddag in Amsterdam. Bas Kosters (1977) en ik hebben afgesproken in het Stedelijk Museum in Amsterdam, om samen de overzichtstentoonstelling van Isa Genzken te bezoeken. Isa Genzken (Duitsland, 1948) staat bekend om haar diverse en omvangrijke oeuvre. Ze is controversieel, niet iedereen beschouwt een verzameling plastic paspoppen met toeristenkleding aan, als kunst. Toch is er een ruimte in het Stedelijk volledig mee gevuld. Ik ben benieuwd hoe Bas naar het werk van Genzken kijkt. Maar ik ben vooral benieuwd hoe het met hem gaat. Of hij nog even grappig, geëngageerd en activistisch is, zoals ik hem altijd gezien heb.

Op wat voor moment tref ik je? Sta je op een kruispunt in je leven? Ik heb het gevoel dat je zaken aan het heroverwegen bent.
Toen ik begon met werken dacht ik weinig na over de dingen, ik was een losbol, en ik deed maar wat. Ik wilde meer waarde gaan hechten aan de dingen die ik doe. Mijn laatste collectie in januari 2015 was weliswaar explosief, maar straalde ook kalmte en bewustzijn uit.

Ik ben veel gaan tekenen, als ik teken heb ik daar geen team voor nodig, dus kan ik autonoom zijn. Ik heb altijd hard geroepen: 'ik ben een artist, niet alleen een designer', en dat wil ik nog verder uitdiepen. De link met de museale wereld vind ik interessant. Het is goed soms te realiseren dat je van koers kan veranderen. Ik heb het altijd een moeilijke vraag gevonden, 'waar wil je zijn over vijf jaar?', ik dacht altijd: als ik maar gelukkig ben, en gezond. Dat is natuurlijk nog steeds belangrijk.

Je kan wel toekomstidealen uitspreken, maar eigenlijk houd je sommige dingen niet voor mogelijk. Toen ik net afstudeerde was ik eigenlijk een naïeve boer, en ik had nooit verwacht dat ik zou belanden waar ik zou belanden. Ik werk niet op het internationale niveau waarop ik had willen werken, van de andere kant werk ik op een hele prettige manier op nationaal niveau, terwijl ik dat ook nooit verwacht had.

Je hebt inderdaad ooit uitgesproken de ambitie te hebben op Paris Fasion Week te showen. Hoe denk je daar nu over?
Ik twijfel soms of ik überhaupt nog wel mode wil maken. Dit ligt wel genuanceerd. Ik vraag me zeer af wat er nog nodig is op deze wereld. Ik heb zelf ook nog behoefte aan nieuwe kleren, maar is er zoveel behoefte aan nieuwe kleren, dat het moet gaan op de manier waarop het nu gaat.

Je bedoelt de eindeloze stroom van collecties die continu gepresenteerd worden?
Ja, en ook het feit dat mensen eigenlijk niets speciaals willen. Mensen willen een soort consumer food, fast food kleding. Ze zijn blij met een topje van tien euro, zonder erover na te denken wat het echt kost voor een ander, voor de wereld. Dat houdt me bezig. Ik ben bezig aan een nieuwe collectie, die vooralsnog alleen maar van gerecyclede materialen is, en de collectie is er alleen maar om mooie en speciale dingen te willen maken en een verhaal te vertellen. Verder weet ik het eigenlijk nog niet zo goed. Ik ben leuke projecten aan het doen, er komen leuke projecten aan. Er komt een solo-expositie in Arnhem, met een tweede boek. Ik maak plannen om nieuwe werken te maken met andere kunstenaars. Misschien wel om de eerste periode van mijn werk af te sluiten; ik besef dat er nog zo'n wereld voor me ligt. Ik besefte laatst door de sterfelijkheid van mijn ouders dat ik nog zoveel tijd voor me heb. Ik ben 38 en voel me soms erg oud, maar ik ben een artist en ga waarschijnlijk ook niet pensioen, dus ik heb nog een ongelooflijke grote tijd voor me. Al word ik 68, zo oud als mijn vader geworden is, en ik met het bewustzijn zoals ik dat nu nog heb nog 30 jaar zou kunnen werken, dan is dat toch fantastisch eigenlijk? Ook als ik nu terugkijk naar die 38 jaar: ik ben heel lang kind geweest, ik ben heel lang stoned geweest, ik heb veel van die 38 jaar niet echt bewust meegemaakt. Ik wil heel graag iets nalaten.

Wat wil je nalaten?
Ik kan enorm geïnspireerd raken door geschiedenis, door kunstwerken, door uitingen van mensen. Ik vind het voor mezelf belangrijk dat mijn leven er toe doet.

Wil je de wereld beter maken? Helpt jouw activisme eigenlijk?
Zeker, ik denk dat niks ooit voor niks is. Mijn vader zat in de politiek, de drang om dingen uit te dragen heb ik niet van een vreemde. Dit jaar weer besefte ik echter wel dat een mens alleen is. Hoe omringd je ook bent door vrienden, familie en geliefden, je bent toch alleen.

Is dat erg?
Het is soms wel confronterend. Ik ben nu bezig aan een kunstwerk van kleding van mijn vader, die een fervent drager van mijn kleding was. Dus alle door mij gemaakte en door hem gedragen shirts gaan weer door mijn handen.

Ook al ben je alleen, het betekent niet dat je voor jezelf hoeft te leven. Ik denk zeker dat het nut heeft om je stem te laten horen. Ook al is het een drupje op de gloeiende plaat. Het zal altijd een spanningsboog zijn. En moet je het dan maar laten? Nee. Ik was vroeger misschien naïever in mijn activisme, dat ik dacht: ik gebruik transgender modellen om te laten zien dat je op zoveel manieren een mooie vrouw kan zijn. Dat vind ik nog steeds. Maar wie is er ontvankelijk voor die boodschap? Mensen die zich al geprikkeld of aangesloten voelen. Dat is wat ik me op een bepaald moment realiseerde, zonder dat ik daar depressief van werd, maar wel op zo'n manier dat ik me afvroeg of ik er anderen echt mee zou bereiken.

Hetzelfde geldt voor als ik nu alleen nog maar kleding zou recyclen. Ik zou wel mensen bereiken met die boodschap, mensen die sowieso al geïnteresseerd zijn in de ecologische voetafdruk van onze garderobe. Terwijl iemand die net bij de Primark van alles heeft gekocht daar geen oren naar zou hebben. Soms weten mensen niet beter. Sommige mensen realiseren zich niet bij bont dat het een dood beest is. Ik ben fur free designer, dus ben er veel mee bezig. En hoor mensen soms oprecht zeggen 'dat wist ik niet'. Natuurlijk is het goed om een activist te zijn, mijn protest gaat over het gebrek aan engagement bij mensen. Die narrow minded manier van leven. Op het moment loop ik enorm tegen de verharding van de maatschappij aan; des te meer er gebeurt in de wereld, des te meer we geneigd zijn maar iets te roepen over een ander. Ik vind dat supergevaarlijk. Dat is wel een inspiratie om iets mee te doen.

Je showde niet op de Amsterdam Fashion Week
Ik heb wat andere keuzes gemaakt de afgelopen tijd. Mijn vader overleed afgelopen voorjaar, ik had in januari 2015 een grote show gegeven, ik heb in plaats van een collectie een serie wandkleden gemaakt. En die gepresenteerd met twee series tekeningen op de Twente Biennale. Daarna zijn we begonnen met de huidige collectie, en zijn we bezig met samenwerkingen. We zijn een beetje on hold. Mijn familiesituatie is nog niet helemaal rustig, en dat maakt dat ik een beetje aarzelend ben. Maar ik heb dan ook niet op mijn kont gezeten de afgelopen jaren.

Nu ik nieuw werk aan het ontwikkelen ben, vind ik dat wel moeilijk buiten de context van een collectie te plaatsen. En dat ik me heel erg afvraag: doet een collectie er nog toe voor mij op dit moment? En wat is een collectie? Zou ik dat niet helemaal los moeten laten?

Over Isa Genzken wordt gezegd dat zij soms alles totaal overboord gooit om tot iets nieuws te kunnen komen. Om zich vrijheid te verschaffen. Snap je dat?
Ja, dat snap ik wel. Ik ben wel een beetje op zo'n punt beland, dat ik schoon schip wil maken. Aan de andere kant ben ik dermate gebiologeerd door heritage en geschiedenis, en ben ik bezig vanaf de eerste dag dat ik werk op een visie gebouwd dat ik steeds werk aan een toekomstige geschiedenis. Dat is ooit mijn visie geweest, dan is het onmogelijk om te zeggen 'ik gooi het overboord'. Misschien is het wel goed bepaalde dingen achter me te laten. Dan heb ik het niet per se over technieken.

Om wat dan wel?
Nou, ik werkte redelijk op de automatische piloot, ik ging gewoon lekker. Dat doe ik niet meer. Ik ben als persoon, als mens, heel erg gegroeid. Ik heb een stap naar mezelf toe gezet, ik heb mezelf beter leren kennen. Ik heb dat lang vermeden, door vaak lekker stoned en YOLO te zijn. Misschien is dat wel iets dat ik achter me wil laten. Het is best moeilijk. Ik heb altijd in de nacht gewerkt ook, als DJ, en performer. Nu denk ik: wil ik naar het licht toe?

Heb je ooit beperkt gevoeld? Omdat er verwachtingen waren?
Nee, nooit. Vanaf dag een ben ik behoorlijk geaccepteerd in alles wat ik deed. Toen ik afstudeerde was het best eigenaardig dat je als modeontwerper ook nog muziek maakte en je eigen show stond te playbacken, en dan ook nog hele boel had beschilderd. Het was niet per se normaal om multidisciplinair te werken. En dat is inmiddels eerder regel dan uitzondering. Ik heb me nooit belemmerd gevoeld, hooguit door mezelf. (lacht) Door of mezelf niet genoeg ruimte te geven, of bepaalde verwachtingen te scheppen.

Ben je volwassen geworden?
Ik ben zeker gegroeid, volwassener geworden. Ik ben altijd wel volwassen geweest, maar ook kinderlijk. Ik ben altijd gefascineerd geweest door mezelf als kind. Ik verkleedde me, ik droeg de juwelen van mijn oma, mijn moeders oogschaduw, mijn tantes sjaaltjes en glittertjes. Eigenlijk doe ik nog steeds hetzelfde. Alles wat ik als kind was, ben ik nu professioneel. Dat is zo eigenaardig. Volwassener dat dit ga ik niet worden, dit is wie ik ben.

In oktober 2014 zei je dat alles steeds commerciëler wordt; stevenen we op een dieptepunt af? Of gebeuren er ook goede dingen in het vak?
Er gebeuren zeker dingen. De wereld is hoe dan ook commerciëler. Ik las onlangs een interview over waar de extravagantie in het nachtleven gebleven is. Ik denk dat we hebben minder behoefte hebben aan extravagantie. We hebben zoveel vrijheid. De wereld is vreselijk commercieel en genadeloos. Er is wat meer bewustzijn bij een gedeelte van de samenleving, maar zijn dingen te veranderen? Ik las dat Apple de ingang van de oortjes voor iPhone 7 heeft veranderd. Is er dan niets belangrijker dan geld? Dan consumeren? Natuurlijk zijn er mensen die het systeem willen cracken, er is zoveel talent. Er bestaan hele mooie gevoelens, familie, vrienden, liefde, vriendschap, baby's, kunst, literatuur, dans, talent, dingen die inspireren en mooi zijn, gelukkig. Maar of dat in balans is? En of mensen de ruimte te hebben het te zien? Ik spreek uit eigen ervaring. Mijn eigen kledingkast stort bijna in elkaar. Toch heb ik nu wel weer iets in mijn hoofd dat ik zou willen hebben. Ik heb het echt niet nodig. Ik kan volgens mij het komende jaar iedere dag wel iets anders aan.

Welke jonge ontwerpers bewonder jij?
Ik kan naar jonge ontwerpers kijken en denken: heerlijk, die dromen, die dromen zijn zo belangrijk. Er bestaat onder de jonge ontwerpers veel aversie tegen het systeem. Ontwerpers proberen hun weg te vinden en dat te omzeilen, maar tegelijkertijd proberen ze toch vanuit het systeem verandering te bewerkstelligen. Ik vind dat moedig, en goed. Ik weet niet of het realistisch is, ik hoop van wel.

Heb je een favoriet?
Ik hou van bonte en explosieve mode. Maison the Faux vind ik moedig en leuk. Ze doen het goed. Ik vind het moeilijk mensen specifiek aan te wijzen. Ik heb hoe dan ook respect voor iedereen die vol met passie, kennis, ambacht en stellingname werkt. Het is hard werken. Of ik het nou mooi vind of niet, of ik het er nu mee eens ben of niet.

Waarom is de zaal met de plastic poppen jouw favoriete zaal?
Deze zaal sluit aan bij een klein onderdeel van mijn werk. Ik ben mede-organisator van de Anti Fashion Party, waar we het individu vieren en gekke streken uithalen, en waar er sprake is van een behoorlijk portie baldadigheid. Dat proef ik ook in deze zaal. De viering onze ondergang, de viering van slechte smaak, maar ook de vreugde die daar uit kan ontstaan.

Ja, vond je er vreugde in zitten?
Absoluut. De vreugde van je kleden, the joy of dressing. Dat is zo leuk. Maar ook om de schoonheid te zien in een plastic tas is iets bijzonders. En de waarde van die plastic tas. Deze installatie viert de lelijkheid. Een uitkomst van onze consumptiedrang. Samen is het een kunstwerk. Los van elkaar is het plastic troep. Hoe amusant is dat ook.

Ik heb zelf op het moment een enorme fascinatie voor Coca Cola-troepjes. Ik was ontzettend blij dat ik een Coca Cola-sleutelhanger vond op de rommelmarkt. Ik kom net zo lief op een opening met een plastic tas van Dirk van den Broek, als met een mooie tas van Vlieger en Vandam. Ik vind het allebei mooi, en oprecht ook. Deze installatie pretendeert niks.

Ik vond de installatie agressief overkomen
Is het ook. Maar ook extreem humoristisch. Toen ik op weg hier naar toe op de fiets zat, reed ik achter iemand die helemaal naar zat weggedoken in zijn windjack. Overfunctionele kleding, ik word daar zo krampachtig van. Ik wil daar niet over oordelen, ook al doe ik dat wel met deze uitspraak, maar dan heb ik nog liever dan iemand zich hult in een douchegordijn. Die zaal is een soort oprisping. Dat is het leuke eraan.

Ik kan een enorme waardering hebben voor ambacht en techniek. Uit het werk van Genzken spreekt absoluut kunstenaarschap. "Hoe dan ook, we maken het beste ervan", dat proef ik. Daar hou ik van. 

Bas Kosters
De overzichtstentoonstelling van Isa Genzken is nog tot en met 6 maart te zien in het Stedelijk Museum in Amsterdam.

Credits


Tekst Olga Kortz
Fotografie Ilsoo van Dijk
Omslagfoto Marc Deurloo

Tagged:
Kunst
Activisme
Bas Kosters
Cultuur