de geïsoleerde dance-scene van noorwegen

In de adembenemende documentaire ‘Northern Disco Lights’ onderzoekt Ben Davis de reis van dancemuziek in Noorwegen.

door Hannah Ongley
|
28 april 2017, 12:55pm

still from 'northern disco lights'

De scenes van de dance worden vaak geboren uit een gevoel van rebellie en verzet. Zo ontstond Chicago-house uit de zwarte en queergemeenschap en kon je pakhuizen en afgelegen plekken aantreffen afgeladen met Britse rave-kids tijdens het Thatcher-tijdperk. Noorwegen, een geïsoleerd winter wonderland en een van de meest welvarende en progressieve landen ter wereld, staat meer bekend om haar seizoensdepressies dan om haar donkere underground clubs. Toch is de arctische stad Tromsø de geboorteplek van Noorse house- en discomuziek.

Ben Davis is een van de medeoprichters van Paper Recordings uit de jaren 90, en heeft door Tromsø, Oslo, en Bergen gereisd om het unieke geluid van Noorwegen vast te leggen. Ook legde hij de tieners vast die de sound in hun kelder en slaapkamers maakten - vaak in de periode dat het land 24 uur lang in duisternis is gehuld. Zijn film Northern Disco Lights zit vol met interviews met 67 DJ's, vrienden en fans. De artiesten bestaan onder andere uit Bjørn Torske, Prins Thomas, DJ Strangefruit, Lindstrøm, Annie, en Mental Overdrive. Het resultaat is een prachtig portret van geografische isolatie waar iedereen verlangt naar ontsnapping, persoonlijke tragedies en onvervalste hedonisme. We praten met Ben over hoe een landschap muziek kan vormen, en hoe muziek een eigen wereld kan creëren.

Northern Disco Lights is je eerste film ooit. Wat inspireerde je om deze muziekscene vast te leggen?
We zijn een tijd lang op zoek geweest naar een nieuwe uitdaging omdat we al 25 jaar werken aan Paper Recordings. We hadden een meeting met Music Norway over de financiering, en daar hebben we een paar ideeën mee uitgewisseld. We hadden eigenlijk gehoopt op financiering van Proviant Audio, een van onze nationale artiesten. Als een soort van nagedachtenis, kwam het idee voor een film over Noorweegse dancemuziek voort. Zij vonden het een heel goed idee, en nadat Pete en ik vertrokken besloten we dat het misschien wel de uitdaging was waar we naar zochten.

Hoe bekend waren jullie met de Noorweegse dansmuziek voordat jullie aan het project begonnen?
Er zat een element van zelfontdekking in. We hebben een sterke band met Noorwegen vanwege onze artiesten, maar de kern van het idee zit hem in waarom disco zo'n dominant geluid is in Noorwegen. De begintijden van disco waren in de zwarte gay clubs in New York, terwijl Noorwegen een blank Scandinavisch land is op de rand van de Arctische Cirkel. Als ik kijk naar ons land hou ik erg van de mensen en hou ik erg van de muziek, maar er is wel iets geks aan de muziek. Op het eerste gezicht hebben deze Scandinavische landen een hoge levensstandaard en een sterke middenklasse. Er is bijna geen verschil tussen de armen en de rijken, en dat maakt het erg veilig. Maar in Noorwegen is er een leipe stroming die uniek is in zijn soort.

Waar komt de term "cosmic disco" vandaan?
Ik denk dat het een term is die is blijven hangen en die niet per se meer relevant is. Toen Lindstrom en Prins Thomas bekend werden, werd hun muziek zo gelabeld. Noorweegse muziek heeft vaak iets psychedelisch of iets vreemds, maar het is alsnog vrij breed. Als je naar Mental Overdrive luistert, hoor je techno. Als je naar Bjørn Torske luistert, hoor je iets anders. Met de Lindstrøm Records werd een nieuwe geluid binnen de moderne Noorweegse dancemuziek gepresenteerd. En met Strangefruit voelde het alsof het niet van Noorwegen vandaan kon komen. Toen ik opgroeide was er maar een radiostation die belachelijke mainstream muziek draaide, dus dit voelde als iets wat ik absoluut niet kende.

Er is inderdaad een soort associatie met escapisme, in plaats van dat het nou echt om een specifiek geluid gaat.
Ja. Wat zei Strangefruit? Hij heeft zijn eigen wereld gecreëerd met de muziek waar hij naar luisterde, en hij eindigde met echt een magische tape. Die tape lag zonder label op zijn koffietafel, en hij begon het af te spelen. Het was Paradise Garage op Kiss FM, en het voelde alsof het uit het heelal afkomstig was. Hij wist niet waar het vandaan kwam of wat het precies deed, maar het klopte gewoon.

Kiss FM, Paradise Garage en geïmporteerde Engelse muziektijdschriften lijken de Noorweegse dance-scene te hebben gevormd. Hoe moeilijk was het om aan deze dingen te komen voor het internet bestond?
Ik denk dat waar je ook bent, als je geïnteresseerd bent in muziek, je er probeert meer over te weten te komen. Je kunt misschien zeggen dat het Verenigd Koninkrijk in het middelpunt stond in de jaren 80 en 90. Er is een hele sterke connectie tussen Noorwegen en de UK. Ze kochten de kranten over muziek en kwamen langs om platen te kopen, en dat is waar ze hun inspiratie vandaan haalde — het was dichterbij dan New York.

Hoe ben je aan al die archiefbeelden gekomen? De oude VHS-tapes van de ondergrondse raves in de jaren 90 zijn echt fantastisch.
Ik heb echt weken gedaan om dat uit te vogelen, maar het zat hem in de videobeelden die we kregen. Iedereen kende wel iemand die wat beelden had liggen op de zolder van hun oma. Toen een DJ ons beelden gaf van een rave, trokken we zo ongeveer direct een fles champagne open. Vandaag de dag zit iedereen te filmen, maar vroeger was het vaak maar een iemand die de avond filmde. De rest deed niets, dus je kunt begrijpen dat we heel blij waren met die beelden. Er was ook een andere man die een film maakte over de techno-scene in Tromsø, en omdat hij die nooit heeft afgemaakt hebben we hem wat kunnen betalen voor zijn beelden. Het is zoveel krachtiger om mensen zo zien te bewegen in plaats van naar foto te kijken.

De drone-beelden van het landschap zien er ook geweldig uit. Het geeft goed weer hoe geïsoleerd dat deel van de wereld is, en al helemaal in de winter wanneer de zon niet meer opkomt.
Ik had mezelf vanaf het begin voorgenomen om zoveel mogelijk beelden vast te leggen. Het landschap was naar mijn mening een van de hoofdrolspelers in de film, die 'droeg' als het ware de muziek en de mensen. Het clichébeeld van het Noorweegse landschap is het noorderlicht, en daar wilde ik vanaf. Het landschap kan heel raar zijn, en zelfs een beetje eng. Wat ook heel opvallend was was dat het landschap ook constant veranderde terwijl we er doorheen reisde. Het was in het begin erg koud en ijzig, en toen we in Bergen aankwamen was het allemaal groen en warm, en toen we in Oslo aankwamen was het vooral stedelijk en grijs.

Had je verwacht dat het landschap zo'n belangrijke rol zou spelen? Het gaat zo goed samen met het geluid.
Hoe langer ik er doorbracht, des te meer begon ik me dat te realiseren. Noorwegen is erg onderbevolkt, en de geografie is super interessant- met al die inhammen in de kust. Als je kijkt naar de kaart van Noorwegen is het echt verbijsterend hoe complex die is, en dat wilde ik overbrengen. Toen ik me dingen erover begon af te vragen, wilde ik een sterkere connectie maken tussen het landschap, de muziek en de artiesten. Maar het was uiteindelijk vooral een suggestie. Als een observeerder, en niet als iemand in Noorwegen, kun je iets meer een mening over het landschap.

'Northern Disco Lights' is verkrijgbaar vanaf 29 april.
northerndiscolights.com

Credits


Tekst Hannah Ongley

Tagged:
Film
Prins Thomas
Lindström
bergen
Noorwegen
Tromsø
Cultuur
northern disco lights
erot
dance muziek