er is leven na de sigaret

Een relaas over mijn haatliefdeverhouding met sigaretten.

door Tom Rasmussen
|
09 februari 2016, 2:26pm

Waarom begin je met roken? Er zijn een heleboel redenen voor: je bent vijftien en je ouders begrijpen je niet, dus denk je dat je al hun regels kunt ondermijnen door (stiekem) iets te doen waarvan je weet dat ze het niet goed zouden keuren. Je bent een stap dichter bij onafhankelijkheid iedere keer dat je een sigaret opsteekt na een dramatische dag op school. Daarbij roken de coolste filmpersonages. Van Leonardo Dicaprio in Romeo+Juliet tot Uma Thurman in Pulp Fiction.

Je gaat van twee naar tien sigaretten per dag, tot elke dag een pakje rookt. Zo ging het althans bij mij. Ik was nooit een sociale roker. Als ik wakker was en rookte voelde ik me eleganter dan ooit tevoren.

De eerste paar jaar verloopt dit prima, aangezien bijna iedereen rookt. Maar langzamerhand beginnen de mensen om je heen zichzelf te beloven te stoppen na de middelbare school, na hun studie of als ze 21 zijn. Je blijft achter als enige roker. Sinds binnen roken verboden is, sta je in je eentje buiten. Het lukte je niet om mee te doen aan de beloftes van je vrienden en je verandert beetje bij beetje in de 'volwassen roker' waar je vroeger om lachte met je niet-rokende vrienden. Nu ben je 24 en heb je bijna een decennium non-stop gerookt, net als ik.

Je bent zo overtuigd van je liefde voor sigaretten, dat je niet inziet dat je inmiddels verslaafd bent aan nicotine. Er is niets ergers dan bekritiseerd worden om iets waar je van houdt, maar rokers en niet-rokers staan hierin lijnrecht tegenover elkaar. Als een vriend of familielid je vieze gewoonte afkraakt, rook je om jezelf te troosten. Als vreemden je kritiek geeft, veronderstel je dat ze geen eigen keuzes durven te maken en rook je uit protest voor vrijheid. Je kan aan een niet-roker niet uitleggen hoe je je voelt iedere keer wanneer je inhaleert, want je bent verliefd en je bent verslaafd.

Je bent jong en je voelt je onoverwinnelijk, ondanks de ruis die uit je longen komt en het feit dat je na iedere keer dat je een trap op loopt het gevoel hebt dat je een marathon hebt gerend. Ze zeggen weleens dat iedere sigaret zeven tot tien minuten van je leven wegneemt. Het klinkt angstaanjagend, maar als je de tijd neemt om het uit te rekenen is het lang niet zo erg als je denkt. Ik heb ongeveer 109.500 sigaretten gerookt, wat betekent dat ik 2,083 jaar van mijn leven kwijt ben. Het is het volledig waard. Ik blaas de kraaienmars op mijn 79e in plaats van mijn 81e. Hoe leuk zouden die laatste twee jaar nu echt zijn geweest? Daarbij zou ik het geld dat ik nu zou kunnen besparen met niet roken dan waarschijnlijk enkel uitgeven aan saaie dingen.

Alle wegen leiden naar roken.

Of toch niet? Het was 7 november 2015, kwart voor vier 's nachts, en ik kon niet slapen. Ik klom mijn bed uit om te roken, maar ik kon nergens sigaretten vinden. Er lag zelfs geen gruis meer onderin mijn pakje shag en gefrustreerd gooide ik alles op de grond. De dichtstbijzijnde nachtwinkel is vijftien minuten lopen van mijn huis, maar dat weerhield me er niet van om om vier uur 's nachts in mijn pyjama en Doc Martens-sandalen een kwartier lang door de regen te snelwandelen. Ik kocht sigaretten, rookte er een en dat was het. Het was als een kortstondige verliefdheid of een langeafstandsrelatie - ik zag opeens niet meer in wat ik zo geweldig vond aan roken.

Uiteraard rookte ik uit gewoonte nog een weekje door. Het was het proberen waard, maar 210 sigaretten later wist ik zeker dat ik er niks anders meer bij voelde dan enkel een fysiek verlangen. Ik wilde niet echt stoppen, maar ik wilde ook niet echt meer roken. Daar kwam de verslaving uit de mouw, of wat de uitdrukking ook is.

Het was tijd om een einde te maken aan mijn relatie met nicotine. En heftig als ik ben, stopte ik natuurlijk 'cold turkey'. Geen extra pakjes voor het geval dat, geen app die me feliciteerde met het feit dat ik ineens minder kans liep op longkanker en me vertelde hoeveel geld ik bespaarde (ik had het sowieso alweer uitgegeven voor ik het kon sparen, aan een berg nieuwe kleding). De eerste week was een hel vol zweterige nachten en hoestbuien. Mijn tandvlees bloedde iedere keer wanneer ik mijn tanden poetste en mijn gezicht veranderde in een bleke vlakte vol rode plekken. Na een tijdje verdwenen de meeste post-sigaret-symptomen, behalve dan de extra kilo's (maar wellicht kwam dat voornamelijk doordat ik niet in staat ben de vork neer te leggen).

Na een aantal weken zonder sigaretten begonnen zelfs de geromantiseerde herinneringen te verdwijnen. Werd je echt verliefd toen je een sigaret in je hand had? Was de seks echt zo goed omdat je daarna op bed lag te roken? Was het echt je trouwe sigaret die je tranen droogde nadat hij het uitmaakte? Hoewel de meeste mooie momenten uit deze jaren verbonden leken te zijn aan sigaretten, was het antwoord voor mij in de meeste gevallen "nee".

Ik wilde net zo zijn als mijn rockhelden uit de jaren zeventig. Heroïne leek me echter wat overdreven, dus rookte ik als onderdeel van mijn gepijnigde creatieve identiteit. Ik had nooit geld voor eten, maar altijd geld voor tabak. Die kleine witte staafjes uit mijn leven verbannen, leek voor lang onmogelijk. Maar dat was toen ik er nog zo van hield. Nadat je inziet dat je identiteit er niet op vooruitgaat, moet je nog over de fysieke verslaving heenkomen. En net als met iedere ex, blijven ook de sigaretten nadat ik ze heb gedumpt me in de rug van mijn herboren lichaam steken. Het is nog steeds onmogelijk om enthousiast een trap op te lopen zonder dat de helft van de woorden die ik in de minuut daarna uitspreek worden vervangen door een vreemd kuchje.

Uiteindelijk realiseer je je dat er maar één persoon baat heeft bij je verslaving aan nicotine: de tabaksmagnaat. Als rokers zijn we de slachtoffers van een immens kapitalistisch regime dat zijn winstgerichte handelen verhult onder "je vrijheid om te roken" en je liefde voor de sigaret. Deze bedrijven verdienen hun geld aan mensen die gevangenzitten in hun verslaving. Nu steeds meer westerse landen proberen om hun inwoners te laten stoppen, met extreem hoge belastingen en campagnes als Stoptober, richten de bedrijven zich op landen als Pakistan, India en Indonesië. In deze landen zijn sigaretten nog spotgoedkoop, en zijn educatie en gezondheidszorg nog niet zo ver als bij ons. Bovendien is er vaak geen leeftijdsrestrictie, die jonge mensen verbiedt te roken.

De enige persoon die er aan onderdoor gaat, is de roker zelf. Verslaafd, buiten adem en genoeg belasting betalend om de zorgkosten van je rokende lichaam te dekken - roken heeft niks te maken met de niet-roker. Mensen weten altijd wel een slap excuus te verzinnen om hun nicotineverslaving goed te praten, maar ex-rokers ondermijnen nu eenmaal vaak de relatie die de huidige rokers hebben met hun sigaretten. Het lijkt een simpele verslaving te zijn, maar dat voelt als een verkeerde benaming. Voor mij was het liefde. Dat is het nu niet meer, maar wellicht overkomt het me opnieuw. Nu ben ik blijkbaar verslaafd aan het kijken van Christina Aguilera's 2003 EMAs opening. Niemand kan je zeggen dat je moet stoppen met roken, dat kan alleen jij.

Wil je zelf stoppen met roken? Meer informatie vind je hier

Credits


Tekst Tom Rasmussen
Fotografie Michael Ocampo

Tagged:
Roken
Cultuur
sigaretten