Loena draagt een jurk van LeonLeon.

loena maas wil taboes rondom de transgemeenschap doorbreken

Ze vertelt over de schaduwkant van haar transitie en gaat met haar burlesque-performances de strijd aan met conventionele opvattingen over gender.

door Jan Hürxkens; foto's door Jaimy Gail
|
01 augustus 2019, 12:40pm

Loena draagt een jurk van LeonLeon.

Vlak voordat de 21-jarige Loena Maas haar geslachtsoperatie onderging, belandde ze in een burn-out. Haar genderdysforie, de stress voor de operatie en de hoge druk van haar opleiding eisten hun tol. Dit stond haaks op de verwachtingen van haar omgeving – met de operatie in zicht zou haar transitie toch compleet zijn? Voor Loena bleek de langdurige en pijnlijke revalidatieperiode echter zwaarder dan verwacht. Ze voelde twijfel en ongenoegen, en dat bleek zelfs binnen de transgemeenschap een moeilijk bespreekbaar onderwerp. Omdat trans personen vanuit de buitenwereld vaak gevraagd worden wat ze doen “als ze spijt krijgen”, rust er een taboe op toegeven dat je niet gelukkig bent na de operatie.

Het idee van haar omgeving dat Loena haar leven als cisvrouw zou ervaren, is ook na haar transitie niet de realiteit: ze is onvruchtbaar, wordt nog steeds op basis van haar identiteit gediscrimineerd en blijft afhankelijk van hormonen en het dilatatieproces. Daarnaast merkt ze dat ze als trans vrouw anders door de buitenwereld wordt behandeld dan cisvrouwen.

Met haar activisme wil ze geluid geven aan deze ervaringen. Ze vertelde haar verhaal bijvoorbeeld in het tv-programma Hij is een Zij, geeft voorlichting op scholen en gaat in haar dragperformances de strijd aan met conventionele opvattingen over genderidentiteit. i-D sprak Loena over haar leven na haar transitie, wat Pride voor haar betekent en hoe ze een veilige haven vond in de dragcommunity.

1564659581605-29
Loena draagt handschoenen van SIMONESCHAMPERS.

i-D: Hoi Loena. Mensen denken vaak dat je na je transitie het perfect rooskleurige leven als vrouw ervaart, maar vanuit de transgemeenschap klinkt een heel ander geluid. Hoe ervaar jij dat zelf?
Loena Maas: Mijn genderdysforie is natuurlijk lang niet zo erg meer als vroeger. Ik heb echt wel momenten dat ik ‘the full fantasy’ voel, dat ik me echt vrouw voel. Maar er zijn ook nog veel momenten waarop ik mezelf afvraag of ik er wel vrouwelijk genoeg uitzie. Daarover moet ik ook wel nadenken vanwege mijn eigen veiligheid. Hoe passabel ik ben – de mate waarin ik word gezien als vrouw – bepaalt of ik veilig over straat kan en hoe serieus mensen mij nemen als vrouw. Dat is heel erg, en ik wil me daar eigenlijk ook niet aan conformeren, maar ben me daar onbewust toch veel mee bezig. Ik wil me natuurlijk ook veilig voelen.

Wordt de druk om er vrouwelijk uit te zien je dan voornamelijk door de buitenwereld opgelegd?
Ik merk dat nu ik passabeler ben, ik serieuzer genomen word in mijn vrouwelijkheid en minder word lastig gevallen. Maar dat privilege zou eigenlijk niet mogen bestaan. Trans vrouwen krijgen weleens het ‘compliment’ dat ze ‘goed gelukt’ zijn – dat is positief bedoeld, maar wat je er eigenlijk mee zegt is dat je er niet als trans vrouw uit mag zien. Waarom niet? Het is niet iets waar ik me voor zou moeten schamen, het is onderdeel van mijn geschiedenis. Ik denk dat daar de drang van trans vrouwen om passabel te zijn vandaan komt. Voor vrouwen zijn er hoge standaarden, maar voor trans vrouwen zijn die nóg hoger. Wanneer je als trans vrouw liever geen make-up draagt of je butch kleedt, trekken mensen je direct in twijfel.

Wat voor gevolgen had die druk om passabel te zijn voor jouw seksualiteit?
Ik heb na mijn geslachtsoperatie heel lang moeite gehad met het feit dat ik ook op vrouwen val. Veel mensen snappen niet dat je als trans persoon ook lesbisch, homo of panseksueel kunt zijn. Seksualiteit is fluïde, ook bij trans personen. Dat ik vrouw ben wil niet zeggen dat ik daardoor per se je stereotype hetero vrouw moet zijn. Maar dat wordt wel van ons verwacht.

1564659603128-5
Loena draagt een body van LeonLeon. Oorbellen Sisijohanna by SIMONESCHAMPERS.

Je geeft voorlichtingen op basis- en middelbare scholen over wat genderdysforie en een transgenderidentiteit betekent. Hoe denkt die jongere generatie over deze onderwerpen?
Ik zie dat jongere generaties zich steeds bewuster worden van de verschillende genderexpressies die er bestaan. Ik denk dat dat komt doordat er tegenwoordig meer representatie in de media is. In mijn schooltijd was er alleen de documentaire over Valentijn de Hingh, die toevallig op school werd vertoond. Nu heeft een serie als Pose een hele cast vol trans personen, speelt een trans persoon een vaste rol in Orange is the New Black en kan een deelnemer in Holland’s Next Top Model zonder drama of poespas vertellen dat ze trans is. We hebben zo veel meer verhalen dan vroeger. We zijn wel vaak alleen maar interessant voor de media wanneer we praten over onze operaties en hormonen. Ik vind het belangrijk dat we ook gewoon als normale mensen worden behandeld: een trans personage op tv dat ook gewoon naar de supermarkt gaat, belasting betaalt en een normaal liefdesleven heeft. Laat ons gewoon als normale mensen zien, want dat zijn we ook.

Toch valt er in Nederland nog een hoop te winnen op het gebied van tolerantie en acceptatie van de queercommunity. Jennifer Hopelezz werd twee weken geleden nog geweigerd door taxichauffeurs.
Dat soort dingen gebeuren helaas nog vaak, ja. Een vriend van mij werd laatst niet geholpen bij Domino’s Pizza omdat hij duidelijk queer was. En vorig jaar is iemand met een baksteen op zijn hoofd geslagen, beroofd en uitgescholden voor ‘kankerflikker’. Vervolgens beweert de politie dat het niet om homogerelateerd geweld gaat. Ik vind dat we niet goed genoeg door de overheid worden beschermd. Neem de Pride-mars van vorig jaar, die georganiseerd werd door Ana Paula Lima. Daar liepen twee politieke partijen in mee die tegen gestemd hadden op een voorstel om het Kennis- en zorgcentrum genderdysforie van het VUmc meer financiële steun te bieden. Er is daar nu namelijk een wachtlijst van twee jaar en het is het enige ziekenhuis in Nederland dat ons helpt. Hypocriet!

Wat betekent Pride voor jou?
Met Pride krijgt mijn gemeenschap de kans om één dag het gevoel te hebben dat ze overal welkom zijn en erbij horen. Mensen vragen me vaak waar Pride tegenwoordig nog voor nodig is, maar voor mij heeft Pride dus nog ontzettend veel betekenis. Met Pride staan we stil bij het moment dat Marsha P. Johnson, een trans vrouw van kleur, opstond en zei: “I want my queer rights and I want them now.” Dat is tot op de dag van vandaag nog steeds iets wat we moeten zeggen. Ik wil betere gezondheidszorg voor trans personen en ik wil het nu. Ik wil veilig over straat kunnen gaan en ik wil het nu.

1564659732381-3
Loena draagt een body van LeonLeon. Handschoenen en hoofdaccessoire door Loena zelf ontworpen.

Sinds een paar jaar ben je naam aan het maken in de Nederlandse dragscene. Hoe ben je in de dragcommunity terechtgekomen?
Ik begeef me al langer in de dragcommunity, eigenlijk zelfs al voor mijn transitie. In die tijd leerden de queens me make-uppen, tucken en hoe ik mijn lichaam er door padding en de juiste kleding vrouwelijker uit kon laten zien. Dat heeft me enorm geholpen met mijn genderdysforie. Het mooie aan drag is dat er geen regels verbonden zijn aan gender. Je hebt dragqueens en dragkings, maar nog zoveel meer daartussen. Ik kwam in een wereld terecht waarin het niet nodig was om passabel te zijn, en dat was voor mij zo’n bevrijding.

Tegenwoordig geef je burlesque-shows in drag. Hoe ben je daarmee begonnen?
Mijn eerste optreden in drag was tijdens een show van Trixie Mattel, toen ik op het podium werd gevraagd om mee te dansen. Ik trok daar op een typische burlesque manier mijn kleding uit, en dat voelde als een soort politieke verzetsdaad. We leven in een wereld waarin zelfs Victoria's Secret, dat het vrouwelijk lichaam beweert te vieren, zegt dat transvrouwen niet in hun wereld passen. En daar stond ik dan: de wereld te laten zien hoe mooi mijn lichaam is en hoe trots ik er op ben, ook al is het geen typisch vrouwenlichaam. Daar begon vervolgens iets te jeuken, dus besloot ik burlesque-performances te gaan doen in avantgarde-kostuums op hedendaagse muziek. Binnen een week had ik drie boekingen.

1564659774254-20
Loena draagt een zelfgemaakte jurk en baret.

Hoe is het om als bioqueen, een dragqueen die vrouw is, in een scene te werken die door mannen wordt gedomineerd?
Als vrouwen moeten we hier tien keer zo hard werken. En ik wil laten zien dat ik het net zo goed kan als de mannen, misschien zelfs nog beter. Vanuit de dragcommunity worden vrouwen ontzettend gesteund door de queens. We hebben dan ook fantastische bioqueens zoals Eleanor Aurora, Minx Genesis, Fae, Eli Express, om maar een paar te noemen. Boekers vergeten ons daarentegen wel vaak. Binnen de queercommunity zijn de meeste evenementen en feestjes gericht op de witte gay cisman. Queens als Abby OMG en Envy Peru zijn niet alleen getalenteerd in drag, maar ook gewoon supermooie mannen. Dat werkt op dat soort feestjes heel goed. Het idee dat er ‘nog een leuke man onder zit’ werkt voor dat publiek. Boekers zijn toch terughoudend om een vrouwelijke queen te boeken.

Word je omdat je trans bent anders behandeld dan cisvrouwen in de drag-gemeenschap?
Ik heb als trans vrouw makkelijker toegang tot de dragcommunity dan wanneer ik cisgender zou zijn. De geschiedenis van trans vrouwen in de dragcommunity gaan dan ook zo ver terug – voor ons is er altijd al plek geweest. Niet iedereen weet dat, omdat het bijvoorbeeld in het programma RuPaul’s Drag Race niet echt benadrukt wordt. Maar voor mij, of andere getalenteerde trans vrouwen zoals bijvoorbeeld Juno, is er een welkome sfeer. Het glazen plafond is van net iets dunner glas, en daar maak ik graag gebruik van. Ik heb in Taboo Bar laatst een show gehost met mijn beste vriend Madame Madness. Die avond was zo’n succes dat we dat vaker mogen gaan doen. En je kunt erop rekenen dat ik die avonden héél veel vrouwelijke dragqueens uit ga nodigen. De toekomst is queer, de toekomst is non-binair, maar de toekomst is zeker ook vrouwelijk.

Credits


Fotografie Jaimy Gail