een intiem kijkje in het dagelijks leven van de black panthers

Stephen Shames werd door zijn vriendschap met Black Panther-oprichter Bobby Seale de officiële fotograaf van de partij, en wist zo zowel verhitte discussies als alledaagse rustmomenten vast te leggen.

door Maxime Delcourt
|
16 oktober 2018, 11:01am

Student Stephen Shames was pas twintig jaar toen hij Black Panther-oprichter Bobby Seale in 1967 ontmoette. De twee werden vrienden en Seale stelde al snel voor dat Shames de officiële fotograaf van de partij zou worden, wat hij zeven jaar lang zou blijven.

Zo ontmoette de jonge Shames de invloedrijkste leden van de partij, zoals Huey P. Newton, Angela Davis, Kathleen en Eldridge Cleaver, Fred Hampton en Stokely Carmichael. In tegenstelling tot andere fotografen die hen regelmatig vastlegden – zoals Ruth-Marion Baruch en Pirkle Jones – lukte het Shames om het intieme leven van de groep te documenteren, die toendertijd door de FBI “de grootste bedreiging voor Amerika” werd genoemd. i-D sprak de fotograaf over protest, het belang van fotografische documentatie en de moeder van 2Pac.

1539188298729-black-panthers-1
© Stephen Shames eigendom van Steven Kasher Gallery

i-D: Hoi Stephen. Hoe ben je met de Black Panthers in contact gekomen?
Stephen: In april van 1967 vond er een protest plaats tegen de Vietnamoorlog waar ik bij was. Daar ontmoette ik Bobby Seale. Hij was onder de indruk van de foto’s die ik die dag had genomen en we werden al gauw vrienden. Daardoor kreeg ik de kans om meer en meer tijd met de Black Panthers door te brengen. Ik zag Bobby toen als een soort mentor, hij stelde me voor aan de andere leden. Ik realiseerde het toen niet, maar ik was de enige persoon buiten de partij die tot hun wereld werd toegelaten. Iedereen kan tegenwoordig publieke foto’s vinden van demonstrerende Panthers, maar toendertijd wist niemand hoe het leven van de leden er achter de schermen uit zag. Ik legde gedurende die zeven jaar daarom voornamelijk vast hoe ze thuis waren.

1539189381689-black-panthers-3
© Stephen Shames eigendom van Steven Kasher Gallery

Had je toen al het gevoel dat je deel uitmaakte van iets wat de geschiedenisboeken in zou gaan?
Ik was in die tijd nog jong en had geen specifiek doel voor ogen. Ik wilde vooral de groep steunen. En ik had nooit gedacht dat deze foto’s op een dag in een museum zouden hangen. Ergens zag ik mezelf wel als een revolutionair die de groep ook in hun intieme, alledaagse momenten vast wilde leggen, niet alleen als ze aan het protesteren waren. Net zoals nu ook nog het geval is, was de media toendertijd vooral gefocust op het spektakel en de gevechten. Ik wilde een completer beeld van de Panthers laten zien. Ze waren ontzettend ambitieus en revolutionair, maar dat maakte ze niet minder mens.

Waarom vonden de Panthers het belangrijk dat je hun alledaagse leven vastlegde?
De Panthers waren geen protestgroep, maar een politieke partij die inzag hoe belangrijk communicatie in Amerika is. Ze begrepen dat beeldvorming essentieel was voor de manier waarop hun reputatie werd gezien, en of hun ideeën geaccepteerd zouden worden. Terugkijkend realiseer ik me dat dit laat zien hoe erg de Black Panthers hun tijd vooruit waren. Daarnaast organiseerden ze in die tijd ook grote bijeenkomsten om eten aan arme families te doneren. Het was deel van hun basisprincipes: ze geloofden dat je niet kon studeren op een lege maag. En toen president Johnson eindelijk hetzelfde ging doen, was het eten een stuk minder lekker.

1539189428415-black-panthers-5
© Stephen Shames eigendom van Steven Kasher Gallery

Je vertelde al kort over het negatieve beeld dat de media over de Black Panther Party schetste. Maar hoe zit het met de FBI, die toendertijd de organisatie wilde stoppen?
Ik wil niet zeggen dat het alleen met racisme te maken had, maar het is duidelijk dat er alles aan werd gedaan om de Black Panthers als een gevaarlijke en agressieve neer te zetten die schade zou aanrichten aan de maatschappij. Het beeld van een gewapende man van kleur heeft het publiek in Amerika altijd meer geshockeerd dan een gewapende witte man. Maar de Panthers wilden uiteindelijk maar één ding, en dat was gelijkheid. Om dat voor elkaar te krijgen werden ze om vier uur wakker, maakten ze ontbijt voor de kinderen in de buurt, publiceerden ze een tijdschrift en planden ze hoe ze verder impact konden maken. We moeten niet vergeten dat Bobby Seale een campagne opzette om verkozen te worden in Oakland City Hall, en dat hij met 40% van de stemmen op de tweede plaats kwam. Hij was een hele intelligente man die wist hoe hij Black Power kon organiseren.

Je draait een beetje om mijn vraag heen...
Ja, sorry [lachend]. De Panthers, net zoals alle andere bewegingen die sociale gerechtigheid tot stand wilden brengen, hebben altijd golven van ontevreden en wantrouwen met zich mee gebracht. Kijk maar eens naar Martin Luther King: het enige waar hij voor stond was vrede, en toch haatten mensen hem. Vandaag de dag is hij een legende, maar in zijn tijd wilden veel mensen niet eens naar zijn speeches luisteren. Sommigen wilden hem vermoorden, en uiteindelijk is het ze gelukt. Hetzelfde lot wachtte de Panthers: belangrijke figuren, zoals Fred Hampton, werden in hun slaap vermoord als onderdeel van COINTELPRO, een programma dat als doel had om politieke groepen die als bedreiging werden gezien te naturaliseren. De Panthers hadden niet voor niets aparte accommodaties voor hun kinderen. Hiermee wilden ze voorkomen dat hun kinderen slachtoffer werden van de vele huisaanvallen door de FBI. De Panthers waren in constant gevaar door de autoriteiten en hun racistische aanvallen.

1539189545462-black-panthers-6
© Stephen Shames eigendom van Steven Kasher Gallery

Je vertelde al wat dingen over je vriendschap met Bobby Seale. Hoe was je relatie met Huey P. Newton en Angela Davis?
Ik kende Angela Davis niet echt, ik heb haar alleen een paar keer gefotografeerd. Ze bleef maar zes maanden in de Black Panther Party en werd daarna lid van de US Communist Party. Met Huey heb ik wel meer tijd doorgebracht. Hij was heel getalenteerd, intelligent en charismatisch. Samen met Bobby Seale was hij medeverantwoordelijk voor de partij. Hun kracht was dat ze ontzettend intelligente mensen om zich heen wisten te verzamelen, zoals Stokely Carmichael, George Jackson en Fred Hampton. Als hij niet door de FBI was vermoord, zouden we vandaag de dag nog steeds van hem horen.

De Black Panther Party had een hele progressieve visie en gaf veel verantwoordelijkheid aan vrouwen, in een tijd waarin genderongelijkheid de norm was.
Ik kan niet zeggen dat vrouwen echt gelijk waren aan mannen in de partij, maar ze hadden wel een belangrijke rol. De Black Panthers waren progressief als het op vrouwen- en lhbt+-rechten aankwam. Dat was geen makkelijk te verdedigen positie in die tijd. Je moet je realiseren dat het grootste gedeelte van de Amerikaanse bevolking van kleur veel naar de kerk gaat en vrij conservatief is. Maar vrouwen zoals Kathleen Cleaver en Ericka Huggins hadden genoeg charisma om zichzelf op gelijke voet als de mannen in de partij te plaatsen.

1539189570765-black-panthers-7
© Stephen Shames eigendom van Steven Kasher Gallery

Afeni Shakur, de moeder van Tupac, was er ook onderdeel van.
Ik heb haar maar een keer ontmoet, omdat we niet in dezelfde staat woonden. Ze was heel toegewijd en goed bevriend met een vriend van mij, Jamal Joseph, die ook lid was van de Panthers.

Heb je ooit je camera naast je neer willen leggen om op een meer directe manier te strijden voor gelijkheid?
Nee, ik vond altijd dat de dingen die ik buiten fotografie deed een stuk minder impact hadden dan de beelden die ik maakte. Ik was onderdeel van de campagne van Bobby Seale in Oakland, ik protesteerde tegen de Vietnamoorlog, ik was lid van de alternatieve krant Berkeley Barb, maar toch was fotografie voor mij de makkelijkste manier om bewustwording te creëren. De foto’s zijn uiteindelijk ook het enige waar nog aandacht voor is.

Er lijkt in 2018 soms niet veel veranderd te zijn voor de Afro-Amerikaanse bevolking van de Verenigde Staten.
Dat klopt. Veel van de problemen waar de Panthers tegen streden bestaan vandaag de dag nog steeds. Bobby Seale zei ooit dat sitcoms hebben geholpen in de acceptatie van mensen van kleur, maar in Amerika is de werkloosheid van mensen van kleur twee keer zo hoog als die van witte mensen, en een op de vier kinderen van kleur leeft er nog steeds onder de armoedegrens. Donald Trump zal de situatie niet verbeteren. De Black Panthers zeiden ooit dat je nooit naar iemand moet luisteren die ouder is dan dertig, en ik denk dat Trump daar een goed voorbeeld van is. Wat hij zegt en doet leidt alleen tot nog meer haat.

1539189613428-black-panthers-4
© Stephen Shames eigendom van Steven Kasher Gallery
1539189656158-black-panthers-8
© Stephen Shames eigendom van Steven Kasher Gallery
Tagged:
Black Panthers
politiek
burgerrechtenbeweging
Black Panther Party
Stephen Shames