Fotografie Tim Walker. Styling Ib Kamara. Coltrui Coach 1951. Broek Seen Users. Hoed Marc Jacobs. Handschoenen IbkamaraStudios.

becoming solange

Schrijver Stevona Elem-Rogers spreekt naar aanleiding van het nieuwe album af met Solange in haar thuisstad Houston, om te praten over muziek, je op je plek voelen en wat het betekent om Solange te zijn.

|
16 maart 2019, 12:00pm

Fotografie Tim Walker. Styling Ib Kamara. Coltrui Coach 1951. Broek Seen Users. Hoed Marc Jacobs. Handschoenen IbkamaraStudios.

Dit is een verkorte versie van het volledige verhaal uit i-D’s The Homegrown Issue , nr. 355, lente 2019. Je kunt ons nieuwe issue hier bestellen.

Solange-tim-walker
Hats and gloves Ibkamarastudios. Trousers H&M. Earring Chanel.

Solange Knowles werd geboren op de dag die door astrologen ook wel de ‘Cusp of Magic’ wordt genoemd. Dit is het moment waarop de sterrenbeelden Kreeft en Tweelingen samenkomen. Als je het mij vraagt, is het niet meer dan logisch dat Solange juist op deze dag is geboren: je weet nooit wat je van haar kunt verwachten, maar je weet altijd zeker dat het hoe dan ook prachtig, spannend en ietwat raadselachtig zal zijn.

Het is de dag na Kerstmis en ik ben in de Amerikaanse stad Houston, in Texas, waar het panorama van een mistige skyline zich voor me uitstrekt. Onrustig loop ik heen en weer door de gang van mijn hotel. Wat onze afspraak van vandaag eenvoudig zou moeten maken, legt tegelijkertijd een angstaanjagende druk op me: Solange is een goede vriendin van me. Maar ze is ook Solange: een geniale, Grammy Award-winnende singer-songwriter en visuele kunstenaar, die vastbesloten is om de verhalen over haar achtergrond en levenservaringen te delen – met name haar ervaringen als een vrouw van kleur uit het zuiden van Amerika. En ik moet iets over haar schrijven, wetende dat het onmogelijk is om haar volledig te vatten op papier. Maar ik weet ook dat ik het zo belangrijk is dat ze gezien wordt.

Mijn gedachten aan haar worden onderbroken wanneer ik een berichtje ontvang van Chris Kauffman, de rechterhand en jeugdvriend van Solange. “We komen je zo oppikken,” schrijft hij.

solange-tim-walker
Coltrui Coach 1941. Broek Seen Users. Hoed Marc Jacobs. Handschoenen IbkamaraStudios.

Nalatenschap
I been through the storm and it turned me to a G” Het ene moment rapt Solange nummers van 21 Savage – dat doet ze, naar eigen zeggen, vaak – het andere moment wijst ze me op de borden van Third Ward, een wijk in Houston met een grote Afro-Amerikaanse gemeenschap. Ze gluurt over haar schouder. “We rijden nu langs de Project Row Houses, waar ik een groot deel van mijn album heb opgenomen.” Ze heeft het over haar langverwachte vierde studioalbum, When I Get Home. Haar fans kijken hier al reikhalzend naar uit sinds ze vorig jaar een foto van zichzelf op social media postte waarop ze afgebeeld stond met een zwarte cowboyhoed (een verwijzing naar haar Texaanse roots), een shirt met blote schouders en haar volle wenkbrauwen, met daarbij de tekst “Solange coming.”

Haar vorige album , A Seat at the Table, zette haar op de kaart als serieuze popster en performancekunstenaar. Bovendien sleepte ze er talloze onderscheidingen mee binnen: Harvard University Artist of the Year, Glamour Woman of the Year en de Billboard Impact Award. Dankzij haar iconische stijl werd ze zelfs gehuldigd tijdens het 70th Annual Parsons Benefit, in samenwerking met The New School. Ze leefde de droom waar ze haar hele carrière naartoe had gewerkt. Nu ze erop terugkijkt, beseft ze dat al die onvoorstelbare momenten haar hierheen hebben geleid – terug naar Houston, Texas, en terug naar zichzelf.

Wie Solange echt wil leren kennen, moet begrijpen dat ze haar leven extreem privé houdt. Soms verdwijnt ze maandenlang van social media, ze heeft er bewust voor gekozen om geen profielfoto te gebruiken op Instagram en ze weigert foto’s van haar zoontje te delen op internet. Daarnaast richtte ze Saint Heron op, een creatief agentschap waarmee ze andere artiesten van kleur een podium biedt.

Wanneer we een bezoek brengen aan Third Ward, vallen alle puzzelstukjes op hun plek. Nu pas begrijp ik hoe het Solange is gelukt om altijd trouw te blijven aan zichzelf in een industrie die maar al te vaak probeert om kunstenaars in een bepaald hokje te stoppen. Hier, in de buurt waar ze opgroeide, staat de kracht van de gemeenschap centraal. Ik merk dat ik emotioneel begin te worden zodra ik besef dat ik in een soortgelijke buurt ben opgegroeid: Titusville, in Birmingham, Alabama. Voor mensen van kleur komt het zelden voor dat we op plekken komen die enkel voor ons bestemd lijken te zijn. Dat is hier anders. Hier vind je de stem van zangeres Phylicia Rashad terug, de bewegingen van actrice en danseres Debbie Allen, de warme kam van een moeder die zich een weg baant door het prachtige haar van deze vrouwen, herinneringen aan donkere cowboys, het laconieke geluid van DJ Screw, en een jong meisje dat vastberaden is om haar voorvaderen eer aan te doen.

“Hier zijn we dan, y’all,” zegt Solange in haar Texaanse accent wanneer de auto langzaam tot stilstand komt. We staan voor het iconische kunstmuseum, de Menil Collection. Vorig jaar liet Solange hier SCALES in première gaan, een performance die ze zelf gecomponeerd en gechoreografeerd heeft, als onderdeel van het gesprek tussen vrouwen en mannen van kleur dat ze op haar vorige album was gestart. Solange snelt voor ons uit. In een kinderlijke draf rent ze richting de achthoekige Rothko-kapel, die op de aangrenzende campus ligt. Raquel en ik doen het wat rustiger aan. Gebukt onder mijn veel te kleine paraplu volgen we Solange, in een poging ons gladgesteilde haar in model te houden. Eenmaal binnen begrijp ik niet zo goed waar we zijn. Het is een combinatie van een kerk en een kunstinstallatie; het doet bijna buitenaards aan. Omdat het me zowel afschrikt als intrigeert, besluit ik dicht in de buurt van Solange te blijven.

"Ik kom hier al sinds mijn veertiende," zegt ze. We zitten op een lange, houten bank, omringd door prachtige, donkere schilderijen van Mark Rothko en verder niets anders dan een intense stilte. Solange blijft een tijdje naast me zitten, tot ze opstaat en plaatsneemt op de grond tegenover de muur. Het daglicht dat vanuit het dak van de kapel naar beneden schijnt, valt precies op haar schouders, wat haar peinzende, bronzen gezicht doet stralen.

Het beeld doet me denken aan de spirituele kant van haar identiteit. Tijdens het Met Ball Gala in 2018 droeg ze een fles Florida Water met zich mee in een kristallen tas, maar de meditatieve kant van haar kunstenaarschap gaat verder dan dat. Achter de diepgaande teksten die ze al schrijft sinds haar eerste album, Solo Star, en de baanbrekende visuele stijl, gaat een echt persoon schuil die haar best doet om door het duister heen te vechten, op zoek naar het licht. De emotie door doorklinkt in haar muziek heeft ze allemaal zelf eerst moeten ervaren.

Solange-tim-walker
Hoed en handschoenen IbkamaraStudios. Broek H&M. Oorbel Chanel. Sokken Uniqlo. Schoenen Soft Criminal.

Zwart-zijn
Ondanks de regen stelt Solange voor dat we nog een stukje verder lopen richting de boekenwinkel van het museum, in plaats van meteen terug in de auto te stappen. We glippen de winkel in zonder herkend te worden, maar stiekem weet ik dat dit niet lang zal duren. Solange wandelt inmiddels rustig langs hun kleine, maar opvallende verzameling boeken. Ze pauzeert even en pakt Blackness in Abstraction van Adrienne Edwards op. “Dit komt echt perfect uit. Toyin [Ojih Odutola, een beeldend kunstenaar] had het net nog over het verheffen van zwartheid tot de standaard in een kunstwereld waar wit juist de norm is. Waarom dringt iedereen er bijvoorbeeld altijd op aan dat muren en papier wit moeten zijn?”

Ik merk dat haar gedachten sneller gaan dan ze kan praten. Ze bladert kort door het boek voor ze hem op haar stapel legt, maar stopt met lopen om naar een ander boek te staren, waar een zelfgetekend portret van de Amerikaanse kunstenaar en filosoof Adrian Piper op staat. Ik zie dat ze onder de indruk is en zeg: “Een goede vriendin van me kreeg les van Piper. Ze vertelde me dat ze een fantastische vrouw was, een wild mens.” Solange draait zich snel naar me om. “Echt? Wow! Ik ben dol op haar calling cards [kaartjes die ze uitdeelde aan mensen die opmerkingen maakten over haar huidskleur]. Een vriend zei een keer dat ik ook zulke kaartjes moet maken, zodat ik ze kan uitdelen aan mensen tijdens fotoshoots voor tijdschriften.”

We lachen, maar we weten allebei dat het eigenlijk helemaal niet zo grappig is. Ik denk terug aan de keer dat ze Evening Standard Magazine moest vertellen dat anderen niet het recht hebben om haar haar te veranderen, nadat ze zonder toestemming haar vlechten hadden gefotoshopt op de cover van het blad. Omdat ze volledige autonomie over haar verhaal en haar lichaam wil behouden, eist ze dat ieder artikel dat over haar geschreven wordt door zwarte vrouwen wordt gemaakt, vrouwen die ze vertrouwt. Ik schrik op uit mijn overpeinzingen wanneer ze zegt, “Ik mag die Adrian Piper wel. Mijn soort vrouw!”

We lopen richting de kassa. De kassière, een zwarte vrouw van middelbare leeftijd, vraagt ons even te wachten. Haar toon verandert echter zodra ze een glimp opvangt van Solange. “O, ik weet wie jij bent! Jij hoeft zeker niet te wachten,” zegt ze enthousiast. Solange glimlacht. “Geen probleem hoor, we wachten wel gewoon tot het onze beurt is.” Solange denkt hardop terwijl ze nog wat boeken bekijkt: “Ik heb geprobeerd om erachter te komen wat een plek als thuis doet voelen… ” Voor ze haar zin kan afmaken, valt haar oog op een ander boek, A Treasury of African-American Christmas Stories. Ze bladert er vlug doorheen en schuift het kleine boekje dan mijn kant op. “Je favoriet, Nikki, staat erin!” Ik bloos om het feit dat ze zich nog kan herinneren dat Nikki Giovanni al van jongs af aan een van mijn favoriete schrijvers is. Ik denk aan hoe boeken je ook een gevoel van thuis kunnen geven, zowel in fysieke zin – de plek waar je je boeken bewaart, is je thuis – als gevoelsmatig, binnenin jezelf.

De kassière is klaar met de andere klanten en geeft ons nu haar volledige aandacht. “Eindelijk! Hoe gaat het? Ik ben blij dat je weer thuis bent.” Het gezicht van Solange licht op. “Ah, dankjewel, sis. Het is altijd fijn om hier weer te zijn.”

1550676489198-Solange-tim-walker-2
Links: Solange draagt jas Balenciaga. Hoed, sjaal en strik IbkamaraStudios. Sokken Uniqlo. Laarzen Jimmy Choo. Rechts: Eric draagt kleding en schoenen van Topman. Hoed, sjaal en strik IbkamaraStudios. Sokken Uniqlo.

Overgave
Als Solange naar het winkelcentrum gaat, luister ik naar When I Get Home, voor ik weer bij haar langs ga om het over dit nieuwe album te hebben. Zodra Chris de achterdeur van het schilderachtige appartement opent, zie ik hoe Solange in de woonkamer staat te dansen. De muziek knalt op het hoogste volume uit de speakers terwijl Solange en Raquel als een stel schoolmeisjes staan te giechelen. “Natuurlijk zijn jullie aan het dansen,” zeg ik lachend. De twee zakken neer, Solange op de bank en Raquel in de stoel ernaast.

Ik vertel Solange dat het album me doet denken aan The Wiz – niet wat betreft geluid, maar qua gevoel. Op reis gaan om jezelf terug te vinden, is niet iets wat iedereen zomaar kan. Dat blijkt uit het album, wat zowel is gevuld met licht als met duisternis. Het is theatraal en introspectief tegelijk.

Om het pad dat haar naar dit album leidde beter te begrijpen, vraag ik wat haar terugbracht naar Houston na de uitverkochte tours door Amerika en Europa. Ze buigt haar hoofd naar links en zegt: “De afgelopen jaren heb ik veel nagedacht over afkomst – over wat we met ons meenemen en wat we achterlaten. Dat had voor een groot deel te maken met het feit dat ik weer thuis moest komen, waar ik de kans kreeg om een spiritueel antwoord op die persoonlijke vraag te vinden. Na mijn laatste shows voor A Seat at the Table merkte ik dat mijn lichaam niet reageerde zoals ik wilde. Het is interessant hoe je lichaam je kan vertellen wat je op een bepaald moment moet doen.”

In 2017 liet Solange weten dat ze in behandeling was voor een stoornis aan haar autonome zenuwstelsel. Zoals meestal het geval is bij een onverwachte aandoening, zou je denken dat dit haar een beetje moedeloos maakte. Toch is haar nieuwe album allesbehalve moedeloos. Het is triomfantelijk, sensueel en zelfs euforisch. Ik vraag haar hoe de afgelopen twee jaar haar uiteindelijk dit geluid en gevoel hebben opgeleverd.

Ze zakt een beetje onderuit op de bank. “Er gebeurden dingen in mijn lichaam waar ik geen controle over had, wat ervoor zorgde dat ik uiteindelijk een punt bereikte waarop ik helemaal geen angst meer voelde met betrekking tot mijn lichaam. De relatie die ik nu met mijn lichaam heb is volledig veranderd. Het heeft me flink wat tijd gekost om tot deze prachtige verhouding te komen. Ik ben altijd al verbonden geweest met mijn seksualiteit en sensualiteit, maar in die periode werd dat opnieuw geaard. De vrijheid die ik daarbij voelde was geweldig. Ik heb geleerd dat je die ruimte voor jezelf kunt creëren; je hebt niemand anders nodig om goed in je vel te zitten.”

Vrijheid is een interessant concept, met name voor een vrouw van kleur. Ik vraag me af hoe vrijheid er op dit moment uitziet voor Solange. Zo stond ik versteld van het uitgesproken gelach op een van haar nummers. “Ik vond het geweldig om dit album te maken,” zegt ze, wanneer ik haar over mijn reactie op dat nummer vertel. “Ik wilde een plek voor vreugde en expressie creëren. Mijn laatste album was enorm persoonlijk, maar iedereen wist dat ik tijdens het maken ervan met veel moeilijke dingen te maken had. Ik droeg een zware last met me mee. Hoewel dat iets is wat niet zomaar weggaat, heb ik het gevoel dat ik deze keer veel meer op zoek ben gegaan naar antwoorden in mezelf, in plaats van daarbuiten. A Seat At The Table was een compositie, een proefschrift en een helende ervaring. Maar deze keer kon ik de wereld niet vragen om me te helpen zoeken naar de antwoorden die ik nodig had voor mijn nieuwe project. Ik moest het zelf beleven.”

When I Get Home heeft dezelfde meditatieve synergie als A Seat at the Table, wat volgens Solange vooral te maken heeft met het feit dat ze haar nieuwe album opnam terwijl ze tegelijkertijd ook nog optrad met de nummers van haar laatste album. Toch kent het album een andere dynamiek, waardoor ik me afvraag of de manier waarop de muziek is geproduceerd het eindproduct heeft beïnvloed. “Absoluut,” antwoordt Solange. “Wat ik zo fijn vond aan het maken van dit album, is dat de meeste nummers in één take zijn opgenomen. Aan het begin van ieder nummer zong ik de melodie en zette ik de akkoorden op, terwijl John Key de drums of toetsen bespeelde en John Kirby achter de synthesizer zat. Vervolgens koos ik de beste drie minuten uit een opname van een kwartier. Ik probeerde de stukken die ik had gezongen weleens over te doen, maar de energie was dan niet hetzelfde. Daar moest ik me aan overgeven. Dit album draait niet om zangkunsten of het uitspreken van woorden. In plaats daarvan probeerde ik alles te zeggen met sonische elementen en frequenties. Het gaat over de manier waarop ik me voel. Emoties.”

Ze vertelt me dat ze op haar zeventiende in een jazzband zat. “We bakten er eigenlijk niks van, maar we deden het in ieder geval met passie,” vertelt ze. “Ik heb voor dit album opnieuw samengewerkt met een paar van de bandleden. Dat motiveerde me enorm. Zij zijn gewend om te improviseren, dus het voelde echt ongelofelijk dat ik toegang had tot alle akkoordenstructuren die in mijn hoofd zaten. Wat ik ook deed, zij volgden me met hun muziek. Dat was zo leuk en bevrijdend.”

Ik vraag Solange hoe ze zich voelt nu haar album op het punt staat om te worden uitgebracht. Ze straalt: “Ik voel me zo goed. De energie die in dit album zit, is een uiting en viering van de laatste twee jaar van mijn evolutie. Alles draagt een heel bijzondere lading met zich mee, omdat het nummers zijn die het leven belichamen.”

Solange-tim-walker
Khalil en Eric dragen broeken van Topman, chaps van de stylist en accessoires van Chanel. Schoenen zijn eigendom van de modellen zelf.
Solange-tim-walker

Getuigenis
In de weken na ons bezoek aan Houston denk ik regelmatig aan een quote van Toni Morrison: “De waarheid ligt in ons midden, in onze muziek, dat is waar de zaadjes zich bevinden. Je kan je niet constant bezighouden met crisis. Je moet de liefde hebben en je moet de magie hebben. Dat is ook het leven. Het klinkt misschien alsof ik vol fantasie zit, maar dat is niet zo. Ik vind het juist verschrikkelijk realistisch, omdat ik denk dat het als schrijver van kleur mijn verantwoordelijkheid is om een getuige te zijn, iemand die dingen vastlegt zoals ze echt gebeurden. Ik wil ervoor zorgen dat het kleine stukje wat ik ken van de wereld niet wordt vergeten.”

Een groot deel van wie we zijn, als een volk, is verpakt in een vorm van verdriet. Maar ons individuele en collectieve verhaal kent meer kanten. We mogen het luide gelach, de dromen, de hechte vriendschappen, de overwinningen en de manier waarop dit ons heeft gevormd niet vergeten. Soms hoor ik de stem van Solange nog in mijn gedachten: “Ik kan op ieder moment thuiskomen en weten dat sommige dingen hier gewoon hetzelfde zullen zijn. Ik voel me hier op mijn plek. Ik ben blij met wie ik ben. Ik voel me geliefd.”

Onderschat niet wat het effect van zijn van een liefdevol bestaan, van het gevoel dat je comfortabel bent in je eigen lichaam. Het helpt je het hoofd fier rechtop te houden, en met het visualiseren van een nieuwe wereld, een waarin we de beste versie van onszelf kunnen zijn, voor onszelf en toekomstige generaties. Door een voorbeeld te geven van hoe dat eruitziet loopt Solange wederom voorop, en geeft de richting aan.

solange tim walker
Coltrui Coach 1941. Hoed Marc Jacobs. Handschoenen IbkamaraStudios.

Credits


Fotografie Tim Walker
Styling Ibrahim Kamara

Haar Virginie Pinto Moreira bij St Lukes met Sebastian Professional. Make-up Sam Bryant bij Bryant Artists. Fotografie-assistentie Sarah Lloyd. Digitale technicus Matthew Coats. Styling-assistentie Gareth Wrighton, Ola Ebiti, Sasha Harris, Nafisat Raji en Yuriko Takiguchi. Make-up-assistentie Claudia Savage. Productie Jeffrey Delich bij Padbury Production. Modellen Khalil Mcneil en Eric Harleston.