Fotografie Henry Gorse

woman srsly is het nieuwe dansplatform dat gendervooroordelen binnen de podiumkunsten uitdaagt

Vrouwelijke dansers en choreografen hebben te lang geen zeggenschap gehad over hun eigen lichamen. De Britse danser en choreograaf Grace Nicol richtte een collectief op om dit te veranderen.

door Violet Conroy
|
30 januari 2018, 3:42pm

Fotografie Henry Gorse

In veel vormen van podiumkunst worden vrouwen vaker dan hun mannelijke tegenhangers geseksualiseerd. Mannen — choreografen, geldschieters, instellingen en kunstcritici — hebben zich als poppenspelers gedragen achter de schermen van film, dans, theater en cabaret. Ze droegen bij aan de voortdurende uitbuiting van vrouwen op het scherm en op het podium. Het vrouwelijk lichaam wordt aanbeden en soms zelfs vereerd, terwijl het nog altijd strikt moet voldoen aan de oude vertrouwde stereotypen van de mannelijke verwachtingen en verlangens — wat een dehumaniserend effect heeft. Het lichaam wordt belangrijker gevonden dan de mens vanbinnen.

Nu de creatieve industrie — wegens de schandalen rondom seksueel misbruik — zichzelf en de machtsstructuren opnieuw evalueert, is het de hoogste tijd dat de podiumkunstensector zich aansluit bij het genderdebat. Seksuele discriminatie en machtsmisbruik zijn diepgeworteld in de podiumkunsten: het was bijvoorbeeld pas in oktober dat theaterregisseur Max Stafford-Clark gedwongen werd af te treden bij zijn eigen bedrijf Out of Joint, nadat hij door een vrouwelijk personeelslid beschuldigd was van seksuele intimidatie.

Een van de vele mensen die de revolutie tegen gendervooroordelen binnen de podiumkunsten leidt, is de 26-jarige danser en choreograaf Grace Nicol, de oprichter van het door vrouwen geleide platform Woman SRSLY. Het platform streeft ernaar een voorvechter te zijn van het werk van vrouwelijke choreografen, en wil een autonome ruimte creëren waar vrouwelijke performers hun zeggenschap opeisen over de manier waarop hun lichamen gezien en gepresenteerd worden. Woman SRSLY benadrukt het belang van een collectieve inspanning om tot een grote verandering te komen. Hier deelt Grace haar verhaal.

“In een kunstvorm die voornamelijk door vrouwen wordt beoefend, domineren de mannelijke choreografen, die beslissen hoe ze de vrouwelijke lichamen zullen presenteren. Als vrouwelijke danser en choreograaf heb ik tijdens mijn danservaring de implicaties van mijn lichaam heel scherp gevoeld.

Als kinderen krijgen jongens aparte 'jongens'-dansles. Die worden gegeven met het idee dat jongens bezig en actief moeten worden gehouden, en vermaakt moeten blijven. In balletlessen wordt ons geleerd terughoudend te zijn en ernaar te streven "gewoon een beeld te worden", terwijl jongens wordt geleerd om ruimte in te nemen.

Als tiener voelen we de druk van gender en onze lichamen nog meer. Bij een contactimprovisatie — een oefening in niet-gechoreografeerde nabije ontmoetingen — duwt een man die vaak twee keer zo groot en zo oud is, zijn lichaam tegen je aan en vermomt hij het als een ‘vriendelijke aanraking.’ Nu ik volwassen ben, voelt het alsof er niks is veranderd.

Mannelijke choreografen, die hun eigen gezelschap leiden, krijgen nog altijd meer steun dan vrouwelijke choreografen. Repertoiregezelschappen hebben meer mannelijke choreografen in dienst, en er zijn zelden gezelschappen die op zoek zijn naar nieuwe vrouwelijke dansers. In 2012 werd gemeld dat slechts 26 producties in de 10 meest gesubsidieerde theaters in Engeland werden geregisseerd door vrouwen, vergeleken met 83 producties die door mannen werden geregisseerd. Een jaar later maakte Metro een lijstje van de vijf beste dansgezelschappen in het Verenigd Koninkrijk — geen enkele werd geleid door vrouwelijke choreografen.

In klassieke dans hebben vrouwelijke choreografen te maken met een nog grotere ontmoediging: sinds de jaren negentig heeft geen enkele vrouw de opdracht gekregen om een ballet te choreograferen op het hoofdpodium van het Royal Opera House. Nog meer statistieken: van de 36 bedrijven die producties tonen bij de British Dance Edition (de showcase van de industrie), worden er 10 geleid door vrouwen. Daarnaast zijn er onder de 12 associate artists van Sadler’s Wells slechts twee vrouwen — Jasmin Vardimon en Kate Prince.

Een ander probleem waarmee vrouwelijke performers worden geconfronteerd, is de opkomst van volledig mannelijke dansgezelschappen, die uitsluitend werk aan mannen leveren (zoals 2Faced Dance en Ballet Boyz), en dit gebruiken als verkoopargument voor hun werk. Als klap op de vuurpijl zijn er mannelijke choreografen die belachelijke uitspraken doen, zoals Akram Khan: "We zouden niet meer vrouwelijke choreografen moeten hebben, alleen omdat het vrouwen zijn."

Ten eerste is dit een holle uitspraak: natuurlijk zouden we niet zomaar meer vrouwelijke choreografen moeten hebben, puur en alleen omdat het vrouwen zijn. Ten tweede verhult het de echte kwestie — dat vrouwelijke choreografen bestaan, maar ze niet dezelfde toegang krijgen tot dezelfde platforms als hun mannelijke tegenhangers.

In de post-Weinstein-wereld is het voor de podiumkunsten belangrijker dan ooit om deel te nemen aan het genderdebat, vooral omdat de kunstvorm betrekking heeft op het levende vrouwelijke lichaam. Maar hoewel er veel discussie is geweest over gendervooroordelen binnen de podiumkunsten, voelde ik me alsof er in werkelijkheid niets werd gedaan aan de problemen — niets dat deze discussie tot leven zou brengen.

Ik geloof dat choreografisch werk over de vrouwelijke ervaring bijdraagt aan deze discussie. Maar verder wilde ik weten of er een manier was om het vrouwelijke lichaam te bevrijden van de patriarchale notie van wat het betekent om vrouwelijk te zijn. Ik wilde een ruimte creëren waarin ook het vrouwelijke verlangen erkend kon worden, in plaats van alleen vast te houden aan de stereotypen van mannelijke verwachtingen. Natuurlijk willen sommige vrouwen bekeken worden. Vrouwelijke performers gaan het podium op om bekeken te worden! Sommigen willen ook aangeraakt worden. Maar wat we niet willen, is gewelddadig onteigend worden door de onderdrukkende male gaze of aanraking. We willen controle hebben. Ik had de behoefte aan een ruimte die door vrouwen geleide voorstellingen verdedigt, ondersteunt en tentoonstelt, vooral van ondervertegenwoordigde vrouwen, en dus heb ik er een gecreëerd.

Ik heb het performance-platform Woman SRSLY afgelopen augustus opgericht. Sindsdien hebben we drie evenementen met twaalf ongelooflijke, door vrouwen geleide performance-gezelschappen georganiseerd, waaronder onze girlband The Yonis. We proberen programma’s met verschillende disciplines te organiseren en werken er hard aan om verschillende vrouwelijke stemmen te representeren en te vieren. Het woord ‘vieren’ is hier heel belangrijk: we willen een ruimte creëren die uitdagend is, maar ook spannend, fris en leuk. We moedigen vrouwelijke kunstenaars met allerlei achtergronden, ervaringen, identiteiten, leeftijden en disciplines aan om op bij ons platform te komen, inclusief mensen met mannelijke artiesten in hun gezelschap. Tot nu toe hebben we bijdragen gehad van variërende disciplines: van dans tot vocaal werk, van cabaret tot film en veelal interdisciplinair werk. Ik wilde deze ideeën verder verwerken in de selectie van de artiesten voor de shows, en daarom nodigde ik kunstenaars met verschillende achtergronden en ervaringen uit om deel te nemen aan een selectiepanel om het werk te kiezen dat wordt uitgevoerd.

Het wordt algemeen erkend dat er een glazen plafond bestaat voor vrouwen in alle soorten sectoren, waardoor veel vrouwen niet serieus worden genomen en niet kunnen floreren in leiderschapsrollen. Ook voor deze vrouwen is het platform. Het gaat om intersectionaliteit en de poging een platform te creëren voor iedereen die zich misschien ondervertegenwoordigd voelt. Ik ben dan ook blij dat ik een platform kan aanbieden als kleine bijdrage binnen mijn vakgebied, en dat ik een ruimte heb gecreëerd waarin kunstenaars elkaar kunnen ondersteunen, uitdagen, trots kunnen zijn en risico’s kunnen nemen in een veilige omgeving.

Mijn hoop en doel is om van elk platform te blijven leren en de ervaring voor de artiesten en supporters zo nuttig mogelijk te maken. Er zijn meer factoren dan alleen vrouwelijkheid, die kunstenaars terughoudend laten zijn. Ik hoop dat we die stemmen meer kunnen versterken. Ik realiseer me dat het idee voor het platform complex is en dat ik net als iedereen nog steeds aan het leren ben. Uiteraard kan Woman SRSLY niet zelfstandig al deze veranderingen doorvoeren, en het is daarom belangrijk om te erkennen dat we subsidiërende instanties, andere instellingen en de media nodig hebben om mee te helpen. Woman SRSLY is een plek voor solidariteit en zusterschap, en we zijn hier om mee te doen aan de genderrevolutie.”

De volgende performance zal op 19 april 2018 te zien zijn in The Yard Theatre in Londen.

Credits


Fotografie Henry Gorse
Styling Patricia Villirillo
Art Director @ Woman Srsly & Casting Grace Nicol
Make-up Sarika Thakorlal
Modellen Claudia Palazzo, Grace Nicol, Holly Beasley Garrigan, Maroula Iliopoulou, Martha Stylianou, Maya Lane, Meshach Henry, Isis O’Regan, Theo Samsworth, Valerie Ebuwa
Fotografie-assistent Bradley Polkinghorne, Georgia Plomer, Rihianna Petrucci
Styling-assistent Gilberto Genco

Tagged:
Performance
dans
woman srsly
grace nicol
podium kunsten