Paris (2), New York, 17 maart 1993 © The Remsen Wolff Collection, eigendom van Jochem Brouwer

nooit eerder vertoonde foto's van de trans- en draggemeenschap in new york

Het vergeten archief van fotograaf Remsen Wolff lag twintig jaar opgeslagen bij zijn Nederlandse assistent Jochem Brouwer in Amsterdam. Nu zijn de foto’s eindelijk te zien.

door Lianne Kersten
|
24 juli 2019, 11:12am

Paris (2), New York, 17 maart 1993 © The Remsen Wolff Collection, eigendom van Jochem Brouwer

De jeugdige jaren van Jochem Brouwer lezen bijna als een jongensroman. Het verhaal begint in 1990. Brouwer is achttien en loopt stage bij een fotowinkel in Amsterdam. Op een middag wandelt de Amerikaanse fotograaf Remsen Wolff binnen, en laat vallen dat hij op zoek is naar een assistent. De eigenaar van de zaak belt Brouwer, die meteen op zijn fiets springt. Het klikt tussen de twee en de 51-jarige fotograaf nodigt hem uit om voor hem te komen werken in New York. Brouwer ziet dat avontuur wel zitten, maar zijn ouders zijn wat minder enthousiast. “We zijn met z’n allen wat gaan eten om ze gerust te stellen,” vertelt Brouwer. “Ik weet nog goed dat mijn vader zei: ‘Allemaal leuk en aardig, maar ik wil eerst een contract zien.’ Dat vond ik ontzettend gênant, maar Remsen was het er helemaal mee eens: ik kreeg een uurloon en onderdak, en moest zelf mijn eten betalen. Ik tekende en niet veel later vertrokken we.”

Na die eerste reis zouden er nog acht trips naar Amerika volgen. Vijf jaar lang hielp Brouwer de fotograaf met zijn lopende project over dragqueens en transgender personen, dat hij in Amsterdam en New York schoot. In 1998 overleed Wolff na een kort ziekbed, maar de samenwerking hield niet op. Brouwer erfde Wolffs volledige collectie – 200.000 foto’s, veertig jaar aan archiefmateriaal – met een opdracht: zorg dat het gezien wordt door zoveel mogelijk mensen. De afdrukken en negatieven bewaart hij sindsdien in mappen die de slaapkamer en woonkamer van zijn appartement in Amsterdam-Noord vullen. Nu, 21 jaar later, is het eindelijk tijd om ze te delen met het grote publiek. Vanaf morgenavond is een deel van die serie te zien ter ere van Pride in OSCAM in Amsterdam.

1563947666319-Amanda-Lepore-2-New-York-Februari-7th-1995-c-The-Remsen-Wolff-Collection-courtesy-of-Jochem-Brouwer
Amanda Lepore (2), New York, 7 februari 1995 © The Remsen Wolff Collection, eigendom van Jochem Brouwer

i-D: Hoi Jochem! Remsen Wolff is, ondanks zijn enorme oeuvre, niet heel bekend. Kun je wat meer over hem vertellen?
Jochem Brouwer: Remsen was een fotograaf en dichter uit New York. Hij kwam uit een gegoede familie: zijn moeder was de bekende schilder Isabel Bishop, zijn vader was hoogleraar. Remsen fotografeerde al vanaf zijn tiende maar maakte er nooit echt zijn werk van. In plaats daarvan studeerde hij kunstgeschiedenis aan Harvard. Toch was zijn camera zijn houvast, een soort harnas waarmee hij zich ondanks zijn straatvrees in het openbaar kon bewegen. Het was een loner, en door zijn worsteling met zijn queer- en genderidentiteit – hij kwam toen hij in de veertig was uit de kast, nadat hij was getrouwd met een vrouw en twee dochters had gekregen – voelde hij zich altijd aangetrokken tot groepen die zich ook anders voelden. Vanuit die worsteling besloot hij zich volledig toe te leggen op het portretteren van transgender personen en dragqueens. Met zijn werk wilde hij hen vieren en op een voetstuk plaatsen, wat resulteerde in de serie Special Girls – A Celebration.

1563946719487-Constance-New-York-June-6th-1992-c-The-Remsen-Wolff-Collection-courtesy-of-Jochem-Brouwer
Constance, New York, 6 juni 1992 © The Remsen Wolff Collection, eigendom van Jochem Brouwer

De foto’s zijn prachtig. Hoe denk je dat het komt dat hij er nooit bekend mee werd?
Dat lag voornamelijk aan Remsen zelf. Hij leefde behoorlijk geïsoleerd en was totaal niet goed in het verkopen van zijn eigen werk. Een intellectuele kluizenaar, zo zou ik hem omschrijven. Tijdens zijn leven heeft hij er geen cent mee verdiend.

Hoe kwam het dat hij zo gereserveerd was?
Later ontdekte ik dat dat kwam door zijn verleden, dat je behoorlijk turbulent kunt noemen. In de jaren tachtig woonde hij in Texas, waar hij onterecht beschuldigd werd van een reeks moorden. Tijdens een theatervoorstelling werd hij uit het publiek gehaald en gearresteerd. Vlak daarna werden opnames van zijn arrestatie uitgezonden op televisie. Maar Remsen was onschuldig. Hij klaagde de zender aan en ontving een miljoen dollar aan schadevergoeding. Door dat bedrag was geld verdienen ook geen prioriteit en kon hij zijn hele leven wijden aan fotografie.

1563946763034-Austine-1-New-York-July-31st-1990-c-The-Remsen-Wolff-Collection-courtesy-of-Jochem-Brouwer
Austine (1), New York, 31 juli 1990 © The Remsen Wolff Collection, eigendom van Jochem Brouwer

Wow, wat een verhaal! Hoe reageerde je toen hij je dat vertelde?
Geschokt. Hij vertelde het ook pas toen ik hem al jaren kende. Maar ergens wist ik altijd wel dat er iets aan de hand was. Als het op werk aankwam leefde hij op grote voet. In Amsterdam verbleef hij maanden in het American Hotel. Hij vloog first class, en als er werd gefotografeerd moest de ijskast vol liggen met lekkere dingen en goede wijn voor de modellen. Hij gebruikte het geld echt om zich volledig op dit project te kunnen storten.

Hoe ontmoette hij zijn modellen?
Door advertenties in de gaykrant, in het nachtleven en via via. We gingen samen vaak ‘s nachts op pad, naar clubs als The Webster, The Limelight en Tunnel, waar we een hoop prachtige bonte figuren leerden kennen. Maar Remsen fotografeerde niet iedereen, hij moest zich wel aangetrokken voelen tot iemand. Het ging altijd om het verhaal: hij was oprecht geïnteresseerd in wat mensen deden.

1563946865148-Clare-Scandelle-New-York-August-8th-1994-c-The-Remsen-Wolff-Collection-courtesy-of-Jochem-Brouwer
Clare Scandelle, New York, 8 augustus 1994 © The Remsen Wolff Collection, eigendom van Jochem Brouwer

Zijn er mensen die je speciaal zijn bijgebleven?
Oh, zoveel! Toen ik 21 was ontmoette ik Kabuki Starshine in een club. Ik zal het moment dat ik haar zag nooit meer vergeten. We mochten haar fotograferen en vlak daarna werd ze gespot door Thierry Mugler en later werd ze de make-upartist van Sex and the City. Ik ben haar werk daarna altijd blijven volgen. Het blijft bijzonder dat we zo vroeg in haar carrière met haar konden samenwerken.

Het New York van de jaren negentig spreekt behoorlijk tot de verbeelding. Hoe was het om daar als achttienjarige te zijn?
Ze zeggen ‘youth is wasted on the young’, maar niet bij mij. Ik heb er alles uitgehaald. Maar het was ook een roerige tijd. In Europa waren de jaren negentig goud op homoseksueel gebied, maar in New York liepen veel gaybashers rond, mensen die homo’s in elkaar sloegen. Toen ik aankwam kreeg ik direct een fluitje van Remsen – die werden vanuit de gemeenschap uitgedeeld zodat je een signaal kon geven als je werd aangevallen. En als ik bij iemand wilde blijven slapen, moest ik hem even bellen. Dat voelde heel veilig. Hij vervulde wel een soort vaderrol in die tijd.

1563946915863-Kabuki-Starshine-New-York-April-29th-1993-c-The-Remsen-Wolff-Collection-courtesy-of-Jochem-Brouwer
Kabuki Starshine, New York, 29 april 1993 © The Remsen Wolff Collection, eigendom van Jochem Brouwer

Was hij ook een rolmodel voor je?
Op sommige vlakken zeker. Hij is na mijn ouders de meest invloedrijke persoon geweest in mijn leven. Iemand die me heeft gevormd. Omdat ik op mijn achttiende zoveel verantwoordelijkheid kreeg, in een vreemde stad, groeide mijn zelfvertrouwen. Door mijn werk voor Remsen ging ik met een rechte rug lopen. Ik regelde alles voor hem: de shoots, materialen, maar ook upgrades in alle hotels waar we kwamen en, als het bij hem weer eens begon te kriebelen, om de zoveel jaar een complete verhuizing naar een nieuwe buurt in New York. Hij was een beetje wereldvreemd, en ik werd zijn spreekbuis, iemand die in de ‘echte wereld’ alles voor hem regelde. Hij zei altijd: “Efficiency Jochem, always efficiency!” Dat denk ik nu nog regelmatig bij mezelf, haha.

1563946971667-Miss-Guy-New-York-January-29th-1991-c-The-Remsen-Wolff-Collection-courtesy-of-Jochem-Brouwer
Miss Guy, New York, 29 januari 1991 © The Remsen Wolff Collection, eigendom van Jochem Brouwer

Na zijn dood liet hij je ineens achter met de grootste verantwoordelijkheid ooit.
Ja, zijn volledige oeuvre, een zak geld en de missie om zijn werk bekend te maken. Dat was nogal wat. Hoe het begon was pittig: pas in 2001 werd het archief echt van mij, omdat zijn dochters eerst het testament hadden aangevochten. En na 9/11 had niemand in Amerika interesse in de foto’s. Het leek ook te vroeg voor de materie: het was gewoonweg geen populair onderwerp in de kunstwereld. Dat voelde lang als falen. Remsen liet weinig mensen toe in zijn leven. Dat mij dat wel was gegund, voelde als een eer. Ik vond hem heel bijzonder, als mens en als fotograaf. Dat maakte de druk nog groter. Ik ben nu 46 en het lijkt eindelijk, heel langzaam, te gaan lukken. Ik kan je niet vertellen hoe opgelucht ik daar over ben.

1563947032516-Paris-1-New-York-March-17th-1993-c-The-Remsen-Wolff-Collection-courtesy-of-Jochem-Brouwer
Paris (1), New York, 17 maart 1993 © The Remsen Wolff Collection, eigendom van Jochem Brouwer

Waarom denk je dat de serie nu opgepikt wordt?
Zijn serie beslaat thema’s die nu nog relevant zijn, en waar de afgelopen jaren bovendien eindelijk meer in het openbaar over gesproken wordt, zoals racisme en de representatie van de lhbt-gemeenschap. Hoe Remsen toen fotografeerde is juist nu gewichtig. Zijn fotografie is eerlijk en bedachtzaam; je ziet hoeveel tijd en aandacht er in ieder portret zit. Ik heb dan ook nooit getwijfeld aan de waarde. Ik heb alleen twintig jaar geduld moeten hebben voordat anderen het ook zagen.

1563955742952-Christian-Womyn-II-New-York-April-10th-1994-after-Ingres-c-The-Remsen-Wolff-Collection-courtesy-of-Jochem-Brouwer
Christian Womyn II, New York, 10 april 1994 © The Remsen Wolff Collection, eigendom van Jochem Brouwer
1563947314150-Misstress-Formika-New-York-March-16th-1992-c-The-Remsen-Wolff-Collection-courtesy-of-Jochem-Brouwer
Misstress Formika, New York, 16 maart 1992 © The Remsen Wolff Collection, eigendom van Jochem Brouwer
1563947231026-James-New-York-June-15th-1991-c-The-Remsen-Wolff-Collection-courtesy-of-Jochem-Brouwer
James, New York, 15 juni 1991 © The Remsen Wolff Collection, eigendom van Jochem Brouwer
1563947270770-Eric-Pelka-New-York-September-11th-1994-c-The-Remsen-Wolff-Collection-courtesy-of-Jochem-Brouwer
Eric Pelka, New York, 11 september 1994 © The Remsen Wolff Collection, eigendom van Jochem Brouwer

De opening van All American Girls wordt 25 juli van 18.00 tot 20.00 uur gevierd in OSCAM, waar de expositie van 27 juli tot 4 augustus te zien zal zijn.