Advertentie

8 jonge creatievelingen over hun antilliaanse roots

Een klein onderzoekje naar afkomst, cultuur en identiteit.

|
aug. 22 2018, 9:19am

In deze serie zochten we samen met fotograaf Michelle Janssen jonge creatievelingen van Antilliaanse afkomst op, en vroegen hen wat die afkomst voor hen betekent. Hoe verbonden voelen zij zich bijvoorbeeld tot de de Curaçaose gemeenschap? Over welke elementen uit de Arubaanse cultuur zouden Nederlanders meer mogen weten?

Joella Margarita (27), visueel kunstenaar

Waar ben je opgegroeid en hoe heeft dit je leven beïnvloed?
Ik ben op Curaçao geboren en naar Nederland verhuisd op mijn achtste. Mijn eerste dag in Nederland was gelijk intens; ik kreeg mijn eerste winterjas van m'n oom, reed voor het eerst in een trein en zag voor het eerst sneeuw vallen. Ik wist niet wat me overkwam en moest wennen aan de Nederlandse cultuur en taal. Het mooiste van Nederland vind ik nu dat er zoveel verschillende culturen zijn waar ik veel van heb kunnen leren.

Advertentie

Waar komen je ouders vandaan?
Mijn vader is geboren op Curaçao en opgegroeid in hartje Amsterdam. Mijn moeder komt uit Kingston op Jamaica.

Wat houdt van Curaçaose afkomst zijn in voor jou?
Trots. Curaçao is een klein eiland, maar het lijkt wel alsof iedereen die daar rondloopt weet wie ze zijn en waar ze voor staan. Ze praten en lachen luid, en het zijn gewoon hartverwarmende mensen.

Hoe definieer jij jouw cultuur?
Papiamentu, een mix is van god weet hoeveel verschillende talen. Het gerecht Bolo Pretu, met nét iets teveel alcohol. En op Buena Vista Social Club’s Chan Chan dansen in je eentje, met je ogen dicht en een piña colada in je hand.

Hoe betrokken voel jij je bij andere Curaçaoënaars in Nederland, toen je opgroeide en nu?
Eigenlijk heb ik niet veel Curaçaoënaars om me heen gehad. Toen ik jong was zaten er voornamelijk Nederlandse kinderen in mijn klas. Maar als ik behoefte heb aan een stukje Curaçao, heb ik veel familieleden die ik kan bezoeken.

Wat zijn volgens jou elementen uit de Curaçaose cultuur waar Nederlanders meer over zouden mogen weten?
De geschiedenis. Curaçao staat bekend als een mooie vakantieplek, maar leer het kennen. Curaçaoënaars zijn van ver gekomen.

Joveek Murphy (31), muziekproducent

Waar ben je opgegroeid en hoe heeft dit je leven beïnvloed?
Ik woonde tot mijn zesde op Curaçao en heb ook nog een tijdje in Costa Rica gewoond, voordat we als gezin naar Lelystad verhuisden. Als tiener kon ik daar, zonder volwassen verantwoordelijkheden, vaak helemaal verdrinken in het nu. Die momenten zal ik, wanneer ik als oude man terugkijk op mijn leven, altijd blijven herinneren.

Waar komen je ouders vandaan?
Mijn ouders zijn oorspronkelijk grotendeels Surinaams (mijn vader half Antilliaans) en opgegroeid op Curaçao.

Advertentie

Wat houdt van Curaçaose afkomst zijn in voor jou?
Ik ben een Surinamer die geboren is op Curaçao, en momenteel in een Europees land leeft met de Nederlandse nationaliteit. Ik heb affiniteit met al die elementen, en van alle drie integreer ik de dingen in mijn leven die me een beter mens maken.

Welke vooroordelen bestaan er over Curaçao? En wat vind je daarvan?
Volgens mij is een van de grootste vooroordelen dat de mentaliteit daar buitenproportioneel relaxed tot lui is. Er heerst wel degelijk een vorm van ‘chillheid’, maar ik geloof dat die gewoon berust op een andere vorm van samenleven dan Europese landen gewend zijn.

Wat heb je van huis uit meegekregen over de Curaçaose cultuur en praktiseer je dit ook?
Twee belangrijke dingen zijn respect voor anderen, en denken vanuit het principe ‘er is altijd genoeg eten in huis om te delen’. Het idee dat een kind weggestuurd wordt door de ouders van een vriendje of vriendinnetje tijdens het avondeten kan ik tot op de dag van vandaag niet begrijpen. Een duidelijke hiërarchie binnen familiebanden vind ik ook een mooie, of het tonen van respect aan non-bloedverwanten die een goede relatie met de familie hebben, door ze te betitelen als oom en tante. Een prachtige vind ik ook het veelvuldig gebruik van het woord ‘u’ als teken van respect. Het komt nog steeds regelmatig voor dat ik ouderen aanspreek met u en pas na goedkeuring overga tot tutoyeren. Om respect te tonen gebruik ik ook ‘u’ bij het aanspreken van een medewerker in de supermarkt die jonger is dan dat ik ben. En de bekende knipoog kent iedereen; de blik van een ouder persoon die boekdelen sprak wanneer je als kind iets stouts had gedaan.

Advertentie

Wat zijn volgens jou elementen uit de Curaçaose cultuur waar Nederlanders meer over zouden mogen weten?
Toch wel een cliché, maar: de culinaire keuken. Daar waar we in Nederland de Chinees, de Italiaan en de Surinamer kennen, valt het me op dat we nog niet rijkelijk gezegend zijn met Curaçaose eetgelegenheden.

Roos Ferrero (24), model en student theaterwetenschappen

Waar ben je opgegroeid en hoe heeft dit je leven beïnvloed?
Ik ben opgegroeid in Rotterdam – een multiculturele stad waar een houding heerst van echtheid. Het gaat er niet om wat je bereikt of wat je bent, maar wie je bent. Ik heb het gevoel dat ik daardoor ook best wel snel durf om kwetsbaar te zijn bij mensen en dat mensen dat bij mij durven.

Waar komen je ouders vandaan?
Mijn moeder is in Nederland geboren en mijn vader op Curaçao. Hij kwam op zijn twaalfde naar Nederland, dus hij is op Curaçao én in Nederland opgegroeid.

Welke vooroordelen bestaan er over Curaçao? En wat vind je daarvan?
Dat we altijd te laat komen, luid zijn, dat niemand een goede relatie heeft met zijn vader, dat we gouden sieraden dragen, velen tienermoeder zijn, dat alle vrouwen grote billen hebben en kunnen twerken, dat we altijd ons haar en nagels laten doen. Ik vind het vermoeiend. Het is niet grappig om te zeggen: "Huh ben je op tijd?! Ik dacht dat jullie altijd te laat kwamen!" of "Jullie kunnen twerken, dat zit in jullie bloed. Leer het me!”.

Advertentie

Hoe betrokken voel jij je bij andere Curaçaoënaars in Nederland, toen je opgroeide en nu?
Niet heel erg. Ik spreek geen Papiaments en merk dat dat soms zorgt voor een verdeling in een groep Antillianen. Ook weet ik weinig tot niets over de cultuur. Daardoor voel ik me in een groep Antillianen niet zo thuis. In een groep witte mensen ook niet zo, omdat er dan soms aan me gevraagd wordt of ik een 'halfbloedje' ben, of een 'bounty', of een 'nepneger'.

Maar ik merk dat ik de afgelopen negen jaar meer op zoek ga naar mijn roots, omdat ik steeds vaker vragen krijg over afkomst en ik de antwoorden vaak niet goed weet.

Wat zijn volgens jou elementen uit de Curaçaose cultuur waar Nederlanders meer over zouden mogen weten?
Liefde en gastvrijheid. Als kind vond ik het heel raar als ik bij iemand ging spelen en de ouders rond etenstijd zeiden: "We gaan zo eten, ga je zo naar huis? We hebben precies genoeg eten voor vier mensen namelijk."

Jermaine Boasman (26), muzikant en kunstenaar

Waar ben je opgegroeid en hoe heeft dit je leven beïnvloed?
In Hoofddorp. Vroeger was het daar vrij wit, maar uiteindelijk kwamen er steeds meer mensen te wonen met verschillende etniciteiten. Toch voelde het soms alsof mijn familie het enige niet volledig witte gezin was. Dat voelde best gek. De mensen staarden vaak te lang omdat ze meestal niet konden begrijpen hoe onze familie in elkaar stak. "Wat een schattig kind, heb je die geadopteerd?" of "Ik wil ook een gemixte baby" en op partijtjes was ik vaak genoeg het enige gekleurde kind.

Waar komen je ouders vandaan?
Mijn moeder is Nederlands en mijn vader Antilliaans. Mijn opa en oma van mijn vaders kant komen beiden eigenlijk uit Sint Maarten, maar verhuisden naar Curaçao vanwege de werkgelegenheid.

Advertentie

Wat heb je van huis uit meegekregen over de Curaçaose cultuur en praktiseer je dit ook?
Veel warmte en liefde, normen en waarden, beleefd zijn en, heel cliché, elkaar met respect behandelen. En natuurlijk de muzikaliteit; er wordt natuurlijk heel veel goeie tambú-, salsa-, merengue- en bachatamuziek gedraaid op verjaardagen en feesten.

Wat houdt van Curaçaose afkomst zijn in voor jou?
Ik ben vooral Nederlands opgevoed en zie ik mezelf nu meer als Afro-Nederlander of Afro-Europeaan. Maar dat betekent niet dat ik mij niet verbonden voel met Curaçao, de maatschappij, de cultuur en de mensen – integendeel. Als ik een Antilliaan H.A.M. zie gaan in het buitenland ben ik trots. Het laat zien dat het voor mij ook mogelijk is.

Wat zijn volgens jou elementen uit de Curaçaose cultuur waar Nederlanders meer over zouden mogen weten?
Er zijn veel Nederlanders die niet stilstaan bij het slavernijverleden. Dat mag wel eens gaan veranderen. Ze weten bijvoorbeeld niet wat Emancipatiedag is en wat dat inhoudt voor de gemiddelde Antilliaan. Ikzelf stond er ook niet vaak genoeg bij stil, totdat ik het er steeds meer met mijn vader over had. Het komt denk ik omdat dit verleden vroeger systematisch werd weggemoffeld in de schoolboeken van het toenmalige schoolsysteem, in een poging om het mooier te laten lijken dan het daadwerkelijk was. Scholen zouden meer kunnen doen, door bijvoorbeeld langs te gaan bij The Black Archives of door gastdocenten uit te nodigen. Voor sommige Nederlanders is het moeilijk om de feiten onder ogen te zien van hoe het echt is gegaan. Maar verdiep je erin en probeer het te accepteren. Zo ontstaat er minder polarisatie rondom debatten over racisme en ongelijkheid, zoals de Zwarte Pieten-discussie.

Rubia Heyer (29), project- en communicatiemanager HTNK

Waar ben je opgegroeid en hoe heeft dit je leven beïnvloed?
Ik ben opgegroeid in Holendrecht in Amsterdam Zuidoost. Van huis uit kregen we de Nederlandse en Antilliaanse cultuur mee, van de buurt ook onder andere Colombiaanse, West-Afrikaanse en Surinaamse cultuur. We hadden een grote groep vrienden waarmee we veel op straat waren en sterke verhalen uitwisselden. Toen ik naar de middelbare school ging in Zuid had ik een lichte cultuurshock; er waren zoveel witte kinderen, sommigen wisten niet eens wat roti was. Ook merkte ik dat ik sommige Nederlandse gedragsregels niet mee had gekregen. Ik wist bijvoorbeeld niet dat je elkaar moest laten uitpraten. In Zuidoost was gewoon degene met het sterkste verhaal en de hardste stem aan het woord. Later op het AMFI had ik opnieuw een cultuurshock, er zaten veel mensen die waren opgegroeid zonder mensen van kleur om hen heen, en sommigen hadden dan ook nogal achterhaalde ideeën.

Door op te groeien in Zuidoost is inclusiviteit en diversiteit iets waarmee ik opgegroeid ben, ik kende niet anders. Maar het is iets waar we nog steeds voor moeten vechten, zelfs hier in Amsterdam.

Advertentie

Waar komen je ouders vandaan?
Mijn vader komt van Curaçao, m’n moeder uit Nederland. Beiden zijn Amsterdams. Ze hebben elkaar leren kennen in de Akhnaton en kregen verkering in de Dansen bij Jansen.

Wat houdt van Curaçaose afkomst zijn in voor jou?
Iemand van Curaçaose afkomst noemen we ‘yiu di korsou’, kind van Curaçao. Zo voelt dat ook, we zijn allemaal kinderen van het eiland. Als mijn broers, zussen en ik met het vliegtuig op het eiland landen laten we allemaal een traantje. Tegelijkertijd beheers ik het Papiamento niet goed en ben ik ‘white passing’, waardoor niet iedereen meteen ziet dat ik Antilliaan ben. Daardoor voel ik me vaak als een mangroveboom als ik op Curaçao ben: met mijn wortels half in de aarde en half in de lucht.

Wat heb je van huis uit meegekregen over de Curaçaose cultuur en praktiseer je dit ook?
De grote lijnen, zoals dat familie belangrijk is. Onze familie is groot en wordt met elke bijeenkomst groter door baby’s of doordat er een long lost neef of nicht ineens opduikt, die direct in de familie wordt opgenomen alsof ze er altijd al waren. Familie wordt overigens niet enkel beperkt tot de mensen met wie je een bloedband deelt, iedereen waarmee je opgegroeid bent is familie. Ook eten is een belangrijk onderdeel van onze cultuur, vooral als je het deelt of samen eet. Maar ook kleine dingen; schoenen uit in huis, ouderen spreek je met ‘u’ en twee woorden aan, je stopt de lepel uit de pan nooit in je mond, en als je ergens binnenkomt dan groet je netjes iedereen. Sommige dingen zitten ook in je genen, herinneringen die van generatie op generatie overgedragen zijn, zoals muziek. Salsa, merengue en bachata roepen een overweldigend gevoel van melancholie en liefde voor onze cultuur in mij op.

Advertentie

Hoe betrokken voel jij je bij andere Curaçaoënaars in Nederland, toen je opgroeide en nu?
Ik was vroeger minder bezig de Curaçaose cultuur. Als we in de Powerzone stonden en de mc riep “Zijn er Antillianen in de zaal?” of er werd een nummer van K-Liber gedraaid dan was je even extra enthousiast, maar verder herinner ik me dat we in de buurt en in mijn vriendengroep vooral het bicultureel zijn deelden, welke cultuur precies dat was minder belangrijk. Hoe ouder ik word, hoe belangrijker het voor me is om me te verdiepen in de geschiedenis van het eiland, de cultuur en mijn familiegeschiedenis.

Wat zijn volgens jou elementen uit de Curaçaose cultuur waar Nederlanders meer over zouden mogen weten?
Hoeveel invloed Europeanen gehad hebben op Curaçao en haar natuur, bevolking en cultuur. Ook de aanwezigheid van de Shell-raffinaderij heeft het leven op het eiland erg beïnvloed, er was ongelijke welvaart die leidde tot officieuze segregatie. Verder raad ik vooral aan om niet te blijven hangen in de resorts en op stranden als Jan Thiel en Mambo Beach, dat is eigenlijk een tropische versie van Zandvoort. Support de locals door ook naar de (mooiere) andere stranden te gaan, bij de echte Antilliaanse restaurants te eten en vis te kopen rechtstreeks van de vissers. Dat is de beste manier om de ware cultuur te leren kennen.

Louisanne van Hooff (22), model en student antropologie

Waar ben je opgegroeid en hoe heeft dit je leven beïnvloed?
Ik ben opgegroeid in een heel klein dorpje in de kop van Noord-Holland. Het heeft me enerzijds goed gedaan om in de buitenlucht en op het platteland te zijn opgegroeid met veel ruimte en groen om me heen, maar anderzijds heeft het me ook erg bewust gemaakt van mijn afkomst. Mijn familie was altijd ‘anders’.

Waar komen je ouders vandaan?
Mijn ouders komen beiden uit Nederland, maar mijn opa van moeders kant komt van Aruba. Hij heeft ons de ‘visible black features’ gegeven.

Advertentie

Wat heb je van huis uit meegekregen over de Arubaanse cultuur en praktiseer je dit ook?
Een verschil wat ik heb gemerkt tussen mijn familie en die van de mensen om me heen, is de hiërarchie en bepaalde ‘taken’ van familieleden binnen de familie. Ik heb bijvoorbeeld enorme respect voor mijn grootouders. Ik heb een hele goede relatie met ze, maar ik ga anders met ze om dan mijn vriend bijvoorbeeld doet met zijn grootouders. Ook heeft mijn opa bijvoorbeeld de overduidelijke, maar onuitgesproken positie van ‘vader’ en ‘bemiddelaar’ van de hele familie, die verspreid is over de Caraïben en West-Europa.

Hoe betrokken voel jij je bij andere Arubanen in Nederland, toen je opgroeide en nu?
Toen ik nog een kind was, was ik me totaal niet bewust van mijn afkomst. Ik was er helemaal niet mee bezig tot de kinderen om me heen bleven herhalen dat ik ‘zwart’ en ‘buitenlands’ was. Ik vond dat als kind zo’n rare opmerking, ik was immers niet ‘zwart’ en ik was geboren en getogen in Nederland, net als mijn beide ouders. Toen ik een tiener werd, begon ik me steeds bewuster te worden van mijn afkomst en van de redenen achter die opmerkingen van mijn leeftijdsgenootjes. Nu ik ben afgestudeerd op het onderzoek naar mijn familiegeschiedenis, en hoe die is verbonden met de koloniale geschiedenis van de Caraïben en Nederland, voel ik me heel erg verbonden met de Caraïben in het algemeen. Dat gevoel is nog nooit zo sterk geweest als nu.

Welke vooroordelen bestaan er over Aruba? En wat vind je daarvan?
Er bestaan vooroordelen over alle bewoners van de ‘voormalige Nederlandse Antillen’ en hun nageslacht. Helaas zijn drie daarvan dat we crimineel zouden zijn, dat we lui zijn en dat we veel kip eten. Net als andere stereotypen zijn dat dingen die nooit op een hele groep mensen van toepassing kunnen zijn.

Advertentie

Wat zijn volgens jou elementen uit de Arubaanse cultuur waar Nederlanders meer over zouden mogen weten?
Ik zou er heel blij van worden als er in Nederland meer aandacht werd besteed aan de gemeenschappelijke geschiedenis van Nederland en de Caraïben. Het zou iedereen veel bewuster maken over de onderbelichte maar net zo belangrijke, schaduwzijde van de Gouden Eeuw, de VOC en de WIC. Ook zou het de mensen bewuster maken van de reden dat er zoveel ‘Antillianen en Surinamers’ in Nederland zijn, en dat die niet kunnen of willen ‘oprotten naar hun eigen land’. Dit is immers ook ons eigen land. Wij zijn ‘hier’, omdat de Nederlanders vroeger ‘daar’ waren.

Edson Mathew (27), tatoeëerder

Waar ben je opgegroeid en hoe heeft dit je leven beïnvloed?
In de wijk Hoogvliet in Rotterdam. Een plek waar ik de mooie en minder mooie dingen van het leven heb mogen zien en meemaken. Mijn leven heeft het niet direct beïnvloed, maar mijn denkwijze zeker wel. Ik stond vaak op het balkon te kijken hoe alles zich voor mijn ogen afspeelde. Het heeft me ondergedompeld in het leven.

Waar komen je ouders vandaan?
Curaçao, maar ik ben er laatst achter gekomen dat mijn moeders roots ook in Sint Maarten liggen.

Wat houdt van Curaçaose afkomst zijn in voor jou?
Hard lachen, dwars door alles heen. Gezelschap en broederschap. Curaçaoënaars zijn taaie mensen met een groot hart. We don’t fuck around, zoals mijn ma zou zeggen. Maar we voelen altijd met je mee, in elke situatie.

Wat heb je van huis uit meegekregen over de Curaçaose cultuur en praktiseer je dit ook?
Mijn moeder is een OG. Ik ben opgegroeid in een huis vol Delfts blauwe tegeltjes met uitspraken; het onderliggende thema was het belang van familie en vrienden, en trots zijn op wie je bent. Gastvrijheid is er ook met de paplepel ingegoten, dat is het meest Curaçaose wat mij is geleerd.

Advertentie

Welke vooroordelen bestaan er over Curaçao? En wat vind je daarvan?
Vooral over drugs en criminaliteit. Ik vind het nonsens, net als ieder ander vooroordeel. Maar in dit geval vind ik het ook echt heel pijnlijk, want ik ken alleen maar hard werkende Curaçaoënaars. die vechten tegen stereotypes waar ze nooit rust van lijken te kunnen krijgen. Er is zo vaak op feesten aan me gevraagd of ik drugs verkocht, puur door mijn uiterlijk. Laten we dat voor eens en altijd begraven.

Hoe betrokken voel jij je bij andere Curaçaoënaars in Nederland, toen je opgroeide en nu?
Niet zo, behalve bij mijn familie. Maar ik werd door veel van hen aangezien als Nederlander, en door de Nederlanders als Antilliaan. Nu is dat wel anders. Ik ben volwassener en wil steeds meer van mijn roots weten.

Tarona Leonora (32), fotograaf

Waar ben je opgegroeid en hoe heeft dit je leven beïnvloed?
In Nijmegen; een vrij liberale stad waar er enorme rust heerste. Er was veel groen en ruimte, waardoor ik veel buiten was en al vroeg leerde om sociaal te zijn. Door de vele reizen die mijn ouders met mij maakten realiseerde ik me daarnaast dat er meer, veel meer, was dan alleen mijn eigen wereld, mijn eigen taal, mijn eigen gebruiken en mijn eigen manier van denken. Daar ben ik ze erg dankbaar voor.

Waar komen je ouders vandaan?
Mijn ouders zijn toen ik een jaar oud was van Curaçao naar Nederland verhuisd. Mijn vader heeft zijn roots onder andere op Curaçao en mijn moeder heeft haar roots onder andere in Venezuela.

Advertentie

Wat houdt van Curaçaose afkomst zijn in voor jou?
Dat ik bewuster ben over wie ik ben, al vanaf jongs af aan. In Nederland werd en word ik constant geconfronteerd met mijn huidskleur, mijn naam en ook mijn afkomst. Ik word hier vaak als ‘exotisch’ gezien, met alle micro-agressies die erbij komen kijken, wat echt vreselijk irritant is. Ook kreeg ik vanuit huis mee dat ik altijd harder zou moeten werken dan mensen die niet zijn zoals ik (waarmee vooral ‘wit’ werd bedoeld) en dat ik altijd slimmer en beter moest zijn dan ‘de rest’ om serieus genomen te worden. On the bright side betekent het ook dat ik meerdere talen kan spreken en verstaan. Het betekent kracht, omdat ik voel dat ik dingen in me heb die verbonden zijn aan mijn roots, die magisch zijn. Het betekent dat ik van een plek af kom die een enorme rijke geschiedenis kent en dat ik de opvolger ben van mensen die hebben overleefd.

Wat heb je van huis uit meegekregen over de Curaçaose cultuur en praktiseer je dit ook?
Lachen en het vertellen van verhalen, daar kan ik dan ook onwijs van genieten. Dat de dood niet enkel een verdrietige aangelegenheid is; maar ook een reden om het leven te vieren. Respect voor ouderen. Daarnaast stuur je mensen met het avondeten niet naar huis omdat je gezin gaat eten; je biedt een bord eten aan en ze kunnen aanschuiven.

Welke vooroordelen bestaan er over Curaçao? En wat vind je daarvan?
Dat de mensen die daar wonen lui zijn en dom. Dat alle mannen vreemdgaan. Dat Antillianen alleen maar drama met zich meebrengen. Dat ze nog altijd afhankelijk zijn van de witte Nederlander en niks zonder hen kunnen. Maar, tegelijkertijd: dat het een paradijs is met witte stranden, blauwe zee en lekker eten. Maar dat is voornamelijk een beeld vanuit mensen die Curaçao bezoeken of voldoende fondsen hebben om zich af te kunnen sluiten van de realiteit van de lokale bevolking.

Wat zijn volgens jou elementen uit de Curaçaose cultuur waar Nederlanders meer over zouden mogen weten?
Ik vind dat de men zich meer mag verdiepen in de koloniale geschiedenis, de rol van de Nederlander daarin, en de gevolgen ervan.

Credits


Fotografie: Michelle Janssen
Creative direction: Jaleesa Chary
Met dank aan Joella Margarita

more from i-D