Advertentie

foto's van basketballers in baljurken

De Afrikaans-Canadese kunstenaar Esmaa Mohamoud spreekt over genderfluïditeit en waarom kunstinstellingen diverser moeten worden.

|
mrt. 2 2018, 5:18pm

One of the Boys door Esmaa Mohamoud

“De meeste mensen gaan ervan uit dat ik een man ben, als ze mijn werk zien,” zegt Esmaa Mohamoud als we haar ontmoeten op de NADA-kunstbeurs in Miami, waar ze onlangs voor de eerste keer in de Verenigde Staten haar werk liet zien. “Mijn perspectief komt voort uit mijn eigen mannelijkheid. Hoewel ik een vrouw ben, ben ik ook mannelijk.”

Advertentie

De in Toronto gevestigde kunstenaar is pas 25, maar staat nu al in de voorhoede van de hedendaagse Canadese kunstscene, met haar suggestieve, multimediale werk dat zich op het snijvlak van ras, gender en atletiek bevindt. Haar betonnen sculpturen van basketballen, in combinatie met haar elegante, op performance gebaseerde fotografie, laten simpele maar ambivalente verhalen over zwartheid zien. “Ik ben geïnteresseerd in hoe we gender uitoefenen binnen een ras,” zegt de kunstenaar, die David Hammons en Richard Serra als belangrijke inspiraties noemt. “En ik gebruik atletisch gedrag als een manier om hier tot door te dringen.”

De sportcultuur speelt een belangrijke rol in de opvoeding van Esmaa. Ze omschrijft het als een “plek van gemeenschap.” Maar toen ze ouder werd en haar (meestal mannelijke) vrienden een studiebeurs kregen om basketbal of American football te spelen, werd ze zich bewust van hoe het politieke aspect van sport en onderwijs werkt in Amerika: “Zonder deze sportgerelateerde kansen was het voor hen niet mogelijk geweest om verder te studeren,” zegt ze. “Dat is een enge realiteit voor veel jonge, zwarte mensen.”

Voor haar multimediale serie One of the Boys vroeg Esmaa twee muzen om een hybride kledingstuk te dragen (ontworpen in samenwerking met de kunstenaar Qendrim Hoti), gemaakt van een basketbal-shirt dat vanaf de heup verandert in een flamboyante, brede baljurk. Twee van de uiteindelijke foto’s (die te zien waren in Miami) laten een zwart model zien, van achteren gefotografeerd. Esmaa vertelt me dat het model in de paarse jurk een vrouw is, nadat ik onjuist veronderstelde dat het allebei mannen waren. “Dat is de reden waarom ik ze in deze positie heb geschoten,” zegt de kunstenaar. “Zo speel je met de dubbelzinnigheid van gender en de veronderstellingen binnen deze wereld.”

Als ik haar vraag wie de modellen zijn, lacht ze en zegt ze: “Het was eigenlijk best moeilijk om een zwarte man te vinden die bereid was een jurk te dragen.” Ze vroeg een aantal mensen – waaronder een paar onwillige mede-kunstenaars – maar het kleine broertje van een vriend nam uiteindelijk de taak op zich. “Dit werk vind ik juist nu belangrijk, omdat zwarte mannelijkheid klaarblijkelijk zo fragiel is, dat alleen al door het dragen van een kledingstuk bij veel zwarte mannen alarmbellen afgaan,” zegt ze, waarna ze uitlegt dat ze evenveel interesse had in dat soort gesprekken als het produceren van de uiteindelijke werken.

Esmaa begreep jonge leeftijd al wat genderfluïditeit was. Maar als het enige meisje van vijf kinderen van allochtone ouders met relatief traditionele opvattingen, paste haar perceptie van gender niet altijd bij die van haar familie. In feite verwijst de titel van haar fotoserie naar een herinnering uit de vroege kindertijd: toen haar moeder eiste dat ze een jurk aan zou doen als ze buiten ging spelen, was de reactie van Esmaa om een trui over de jurk aan te doen. Haar ouders waren niet onder de indruk en zeiden dat ze “niet een van de jongens was.”

Advertentie

“Hier in Noord-Amerika is naar mijn idee meer genderfluïditeit,” zegt de kunstenaar, die opgroeide in London in Ontario. “Ik heb nooit het gevoel gehad dat ik me moest presenteren als vrouw of als man.”

Nu Canada dit jaar zijn 150ste jubileumjaar viert, zorgt de discussie over culturele identiteit – zeker in de context van verzoening – voor een aanhoudend nationaal debat. In de zomer, terwijl Prins Charles tijdens een officiële ceremonie in een paardenkoets door Gatineau werd gesleurd, zette een groep van inheemse actievoerders een tipi op voor het parlementsgebouw van Ottawa, als vorm van wat zij een herbezetting noemden.

Er is ook spanning in de culturele sector. Afgelopen september nam de curator Andrew Hunter van Art Gallery of Ontario ontslag uit protest tegen wat hij beschreef als “een diep problematische en verdeeldheidwekkende geschiedenis, gedefinieerd door uitsluiting en uitwissing,” die volgens hem de instelling belastte. De verklaring sloeg in als een bom en kwam vlak nadat de kunstgalerie Every. Now. Then: Reframing Nationhood opende: een soort van anti-jubileumsgroepsexposiie die naar de alternatieve nationale geschiedenis van Canada keek, waarin het werk van Esmaa te zien was. (Na Hunters vertrek kondigde het museum de benoeming van de eerste inheemse kunstcurator aan).

“Je hebt verschillende stemmen nodig, ook om de collectieve gedeelde ervaringen tussen culturele groepen te bespreken,” zegt Esmaa, waarmee ze reflecteert op de representatie van minderheden binnen instituten. Volgend jaar is ze onderdeel van de groepsexpositie Here We Are Here in het Royal Ontario Museum, dat het werk viert van zeven hedendaagse Afrikaans-Canadese kunstenaars. “De diversiteit van zwartheid binnen deze expositite is denk ik inspirerend,” zegt ze. Ze beschrijft het werk dat ze momenteel produceert als een afro-gecentreerde, op American football geïnspireerde, performatieve sculptuur, en verwijst naar NFL-spelers en hun ‘taking a knee’.

In Miami werd haar werk getoond samen met de op zijde gedrukte foto’s van John Edmonds, van jonge zwarte mannen met nylon do-rags. Hij is een paar jaar ouder dan Esmaa en ook onderdeel van een jongere generatie van kunstenaars, die interesse heeft in het aanpakken van de iconografische betekenis van het zwarte lichaam – samen met anderen als Tschabalala Self en Diamond Stingily. Maar Esmaa is op haar hoede voor de manier waarop institutionele zichtbaarheid tot uiting komt: “Soms voelt het als symboolpolitiek met zwarte hedendaagse kunstenaars,” zegt ze, en roept op tot een groter bewustzijn van kunstenaars over de manier waarop instellingen functioneren. “Wat ik zo fascinerend vind over zwart zijn is dat het een veelvoud is, en niet een monoliet. De verantwoordelijkheid ligt zowel bij de instelling, die ervoor kiest om monolitisch standpunt te representeren, maar ook bij de kunstenaar. Het is niet het een of het ander.”

Advertentie

‘Here We Are Here: Black Canadian Contemporary Art’ opende op 27 januari in het Royal Ontario Museum in Toronto. De solo-expositie ‘three-peat’ van Esmaa Mohamoud opende op 16 februari bij ltd los angeles, Los Angeles.

Het originele artikel verscheen eerder op i-D VS .
more from i-D