De VICEChannels

      think pieces Wendy Syfret 26 mei 2017

      waar komt onze obsessie voor zeemeerminnen vandaan?

      Wat onze obsessie met deze fantasiewezens zegt over de manier waarop we vrouwen veroordelen, verwoesten en eren.

      waar komt onze obsessie voor zeemeerminnen vandaan? waar komt onze obsessie voor zeemeerminnen vandaan? waar komt onze obsessie voor zeemeerminnen vandaan?
      michalina olszanska in the lure, via imdb

      Vanaf het moment dat zeemeerminnen voor het eerst genoemd werden in oude Assyrische folklore in het jaar 1000 voor Christus hebben zij een unieke plaats verworven in ons cultureel en creatief bewustzijn. Met vermeldingen in de Griekse mythologie, One Thousand and One Night, en kinderprogramma's op Nickelodeon, zegt hun fluctuerende gedaante als schepsels van de duisternis en het licht iets over de manier waarop we seks, zee, vrouwen en goden zien. Terwijl recente artikelen over zeemeerminnen vooral over haartutorials, eten en drinken in de kleuren van de regenboog, en de drie aankomende remakes van The Little Mermaid gaan, zijn zeemeerminnen zoveel meer dan dat. Producties als Siren en The Lure suggereren dat we ons ook tot hen aangetrokken voelen in hun meer angstaanjagende gedaante, terwijl Aquamarine en Lady Gaga's karakter Yüyi juist weer een kwetsbare kant laten zien. Het door zeewater geweekte schepsel reflecteert dus zowel de duistere als de lichte kant van vrouwelijke stereotypen: de ene gevaarlijk, de andere hopeloos.

      Zelfs zonder feministische theorie is het makkelijk te begrijpen waarom mensen zich altijd aangetrokken voelen tot zeemeerminnen: ze zijn mooi, zorgeloos, elegant en magisch, en brengen veel tijd door op het strand. Maar voordat het Disney-prinsessen waren, waren het moordenaars die mannen gek maakten. In Britse folklore waren zeemeerminnen een teken van ongeluk, een aankondiging van een zich nog te voltrekken ramp. Klassieke kunstwerken zoals Frederic Leighton's schilderij uit 1858The Fisherman and the Syren beelden hen juist weer af als als prachtige schepsels die een betoverende uitwerking hadden op volwassen mannen. In de Slavische mythologie zijn het waternimfen die vroeg in juni uit rivieren rezen en naar dorpen trokken om vervolgens mensen te ontvoeren naar hun waterige huizen. In deze vertellingen was niemand veilig, zelfs niet de mensen die zich onder de warme dekens verstopten. 

      'The Fisherman and the Syren' door Frederic Leighton. Beeld via, Wikipedia

      Hollywood bracht een vergelijkbaar verhaal uit in 1961 met de film Night Tide, waarin een jonge Dennis Hopper centraal staat die verliefd wordt op een mooie nieuwe inwoner van zijn vissersdorp. In de film speelt zij een zeemeermin in het plaatselijk circus, maar al snel bekruipt Hopper het gevoel dat zij een echte zeemeermin is die mannen tijdens volle maan vermoordt. Hoewel Night Tide op creatieve wijze zeemeerminnen inzette in plaats van de gewoonlijke, clichématige B-filmschurken, sprak dit idee van zeemeerminnen als verleidelijke, wilde wezens wel tot de verbeelding. Het gevaarlijke vrouwelijke personage heeft altijd al een ongekende aantrekkingskracht gehad; ze is het figuur dat goedaardige mannen wegrukt uit hun vertrouwde omgeving. Deze wezens, altijd jong, meestal naakt en losgevochten van de maatschappij en familie, lijken niet alleen op adolescente meisjes, maar tonen ook aan hoe krachtige jonge vrouwen kunnen zijn. 

      Er kleeft nog een andere kant aan het zeemeerminnendom, hoewel deze aanzienlijk minder 'empowering' is. Waren de eerste zeemeerminnen uit de geschiedenis nog wraakzuchtig, vanaf de 19e eeuw werden ze een stuk tragischer. Nergens komt dit duidelijker naar voren dan in Hans Christian Andersen's beroemde verhaal van The Little Mermaid. Voor iedereen die alleen bekend is met de animatiefilm zetten we het hier nog even kort uiteen.

      In het originele verhaal verruilde de kleine zeemeermin haar stem voor benen - wat voelde alsof ze constant op messen liep - zodat ze op het land kon komen om samen te zijn met de man waarvan ze hield. Er zat echter een addertje onder het gras: indien hij haar liefde niet zou beantwoorden, dan zou ze sterven aan een gebroken hart en oplossen in zeeschuim. Spoiler alert - er zijn wat complicaties en hij valt niet voor haar. Ze krijgt nog een alternatieve optie: als ze de prins doodt, dan kan ze terugkeren naar haar leven in de zee. Na het in overweging te hebben genomen, realiseert ze zich dat ze ondanks zijn afwijzing hem nooit pijn zou kunnen doen.

      Het indringende beeld van een gebroken jonge vrouw, die niets fout deed, de regels volgde, geloofde in de liefde, maar nog steeds bestraft wordt - dat is ons allemaal bekend. Het idee van de eenzame martelaar kan worden doorgetrokken van Jeanne d'Arc tot Barb van Stranger Things. Het blijkt een geliefde thematiek te zijn bij het publiek, aangezien alle drie de remakes van The Little Mermaid deze formule volgen.

      Funny Or Die's kijk op hoe Sofia Coppola's 'Little Mermaid' eruit had kunnen zien. 

      Congolomerate Media en Kingsway Productions' interpretatie van het verhaal voegt bekende thema's samen: een meisje wordt gescheiden van haar familie, door een man mishandeld, en uiteindelijk gestraft voor de lieflijkheid die haar zo speciaal maakt. De gehypte interpretatie van Universal geeft minder om details, maar het feit dat zowel Sofia Coppola als Joe Wright betrokken zijn bij het project, wijst erop dat het een melancholische insteek zal krijgen, die Anderson ongetwijfeld goed zou goedkeuren. Tenslotte zal Disneys live action remake Lin-Manuel Miranda samenbrengen met de legendarische componist Alan Menken. De film zal sporen bevatten van de versie waarin de zeemeermin wordt verbeeld als een puur en onschuldig kind.

      Het symbool van een vrouw die zo wordt opgeslokt door goedheid en liefde, dat ze uiteindelijk wordt vernietigd door de mensen om haar heen lijkt aanvankelijk een veel passievere visie van vrouwelijkheid te vieren. Maar zo simpel ligt het niet. Terwijl de gewelddadige zeemeermin tot de kracht van vrouwen spreekt, waarschuwt de tedere zeemeermin ons over de manier waarop onze goedheid ons kan lamslaan. Beide zijn op een bepaalde manier horrorverhalen, niet vanwege de gestrande schepen en de verslonden mannen, maar als voorbeelden van het gevaarlijke pad dat voor vrouwen in het leven en in fictie wordt uitgestippeld. De zeemeermin die voor zichzelf opkomt is slecht, de passieve zeemeermin is een slachtoffer - en beide wordt een gelukkig einde niet gegarandeerd. 

      Connect met i-D! Like ons op Facebook en volg ons op Twitter en Instagram.

      Onderwerpen:think pieces, zeemeerminnen, film, tieners, the little mermaid, mythologie, vrouwen, cultuur

      comments powered by Disqus

      Vandaag op i-D

      Laad Meer

      featured on iD

      Meer Features